Küresel Piyasalar ve Türkiye: Haftanın Son Gününde Öne Çıkan Ekonomik ve Siyasi Gelişmeler

Haftanın son iş gününde dünya genelinde ve Türkiye’de bir dizi önemli ekonomik veri ve siyasi gelişme takip ediliyor. Özellikle ABD’den gelecek enflasyon göstergeleri ve tüketici güven endeksi, küresel piyasaların odağında yer alırken, jeopolitik arenadaki dinamikler ve Türkiye’nin dış ilişkilerindeki yeni adımlar da yakından izleniyor. Bu kapsamlı değerlendirme, hem yurt içi hem de yurt dışındaki kritik başlıkları ele alarak yatırımcılar ve kamuoyu için güncel bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.

Küresel Ekonomik Gündem: Piyasaların Odağındaki Veriler ve Beklentiler

Küresel piyasalar, haftanın son günü itibarıyla özellikle ABD ekonomisinden gelecek önemli verilere kilitlenmiş durumda. Enflasyon göstergeleri, kişisel harcamalar ve tüketici güveni gibi veriler, Federal Rezerv’in (Fed) gelecekteki para politikası kararları üzerinde belirleyici bir rol oynayabilir.

ABD’den Gelecek Kritik Veriler: Piyasalar, Ağustos ayına ilişkin çekirdek Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) endeksi rakamlarına odaklanmış durumda. Çekirdek PCE, Fed’in enflasyon hedefine ulaşmadaki ilerlemesini ölçmek için tercih ettiği bir gösterge olup, fiyat istikrarı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu verilerle birlikte, kişisel gelir ve harcamalar rakamları da açıklanacak. Kişisel gelirler, hane halkının satın alma gücünü gösterirken, kişisel harcamalar ise tüketici talebinin ve genel ekonomik aktivitenin önemli bir yansımasıdır. Ayrıca, Michigan Tüketici Güven Endeksi’nin final rakamları da yayımlanacak. Bu endeks, tüketicilerin mevcut ekonomik durum ve geleceğe yönelik beklentileri hakkında önemli ipuçları sunarak, gelecekteki harcama eğilimlerini öngörmeye yardımcı olmaktadır. Bu verilerin tümü, Fed’in faiz artırımı veya indirimine yönelik beklentileri doğrudan etkileyebileceği için piyasalar tarafından büyük bir dikkatle takip ediliyor.
Avrupa ve Diğer Bölgelerden Ekonomik Göstergeler: İspanya’nın ikinci çeyrek dönemi nihai GSYH rakamları Avrupa ekonomisinin genel sağlığı hakkında bilgi verecek. İtalya’dan açıklanacak iş dünyası ve tüketici güven endeksleri, Euro Bölgesi’ndeki ekonomik beklentileri ve sektörel performansı anlamak için kritik öneme sahip. Güney Amerika’da ise Brezilya’dan FGV sanayi sektörü güven endeksi ve Ağustos ayının cari denge rakamları, Meksika’nın ise dış ticaret rakamları izlenecek. Bu veriler, gelişmekte olan piyasaların ekonomik dinamiklerini ve küresel ticaret akışlarını anlamak açısından önem taşımaktadır. Kanada’nın Temmuz ayına ilişkin GSYH rakamları da Kuzey Amerika ekonomisinin genel görünümünü şekillendirecektir.
Küresel Ticaret ve Emtia Piyasaları: Küresel arzda yaşanan daralma ve önemli üretim aksaklıkları nedeniyle bakır fiyatları son beş ayın en büyük haftalık yükselişine hazırlanıyor. Endonezya’daki Grasberg madenindeki kaza ve Peru’daki Hudbay tesisinin kapanması gibi olaylar, piyasaları sarsan ana etkenler arasında yer alıyor. Bakır, endüstriyel üretimde yaygın olarak kullanıldığı için “Dr. Bakır” olarak da adlandırılır ve fiyat hareketleri küresel ekonomik sağlığın bir göstergesi olarak kabul edilir. Öte yandan, Avrupa Birliği’nin (AB) Çin menşeli çelik ürünlerine yönelik uygulamayı planladığı yüksek gümrük vergileri, küresel piyasalarda demir cevheri fiyatlarının haftalık bazda düşüş kaydetmesine neden oldu. Bu durum, küresel ticaret savaşlarının ve korumacılık eğilimlerinin emtia fiyatları üzerindeki doğrudan etkisini gözler önüne seriyor. Japonya’da ise dış ticaret Eylül ayının ilk 10 gününde açık verdi; bu durum ülkenin ihracat odaklı ekonomisi için yakından takip edilmesi gereken bir gelişmedir.

Jeopolitik Gelişmeler ve Uluslararası İlişkiler

Dünya genelinde siyaset ve diplomasi alanındaki hareketlilik, küresel istikrar ve piyasa beklentileri üzerinde önemli bir etki yaratmaya devam ediyor.

Türkiye-ABD İlişkilerinde Yeni Bir Sayfa: Türkiye ve ABD arasında Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı imzalandı. Bu mutabakat, iki ülke arasındaki enerji işbirliğinde önemli bir adımı temsil ederken, Türkiye’nin enerji bağımsızlığı hedeflerine ulaşmasında kritik bir rol oynayabilir. Ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump’ın “Türkiye ile F-35’ler konusunda kolayca anlaşabiliriz” şeklindeki açıklaması, uzun süredir devam eden F-35 krizi konusunda olası bir çözüm veya normalleşme ihtimalini gündeme taşıdı. Bu açıklama, iki ülke arasındaki stratejik ilişkilerde yeni bir diyalog penceresi açabilir ve gelecekteki işbirliği alanlarını genişletebilir.
ABD’nin Ticaret Politikaları ve Küresel Etkileri: Başkan Trump, 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren ABD dışında üretilen tüm “ağır (büyük) kamyonlara” yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Bu karar, ABD’nin korumacı ticaret politikalarının bir devamı niteliğinde olup, küresel otomotiv sektöründe önemli yankılar uyandırabilir. Ayrıca, ABD’de fabrika inşa etmeyen ilaç şirketlerinin markalı veya patentli ürünlerine 1 Ekim itibarıyla yüzde 100 gümrük vergisi uygulanacağını duyurması, ilaç sektöründe yerelleşmeyi teşvik etme ve yurt içi üretimi artırma amacı taşıyor. Bu tür kararlar, küresel tedarik zincirleri ve ilaç fiyatları üzerinde ciddi etkilere yol açabilir. Japonya’nın baş ticaret müzakerecisi Ryosei Akazawa’ya göre, Japonya, yarı iletkenler ve ilaçlar üzerindeki gümrük vergileri konusunda ABD’den en çok kayırılan ülke (MFN) statüsü elde etti. Bu durum, ABD’nin stratejik ortaklarıyla olan ticaret ilişkilerinde seçici davrandığını göstermektedir. Japonya Maliye Bakanlığı da ABD ile yakın zamanda imzalanan gümrük tarifesi anlaşması kapsamında kararlaştırılan 550 milyar dolarlık yatırım paketini desteklemek için devletin sahip olduğu Japonya Uluslararası İşbirliği Bankası (JBIC) bünyesinde yeni bir yatırım fonu kuracağını duyurdu. Bu fon, iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonu ve stratejik sektörlerdeki işbirliğini derinleştirmeyi hedeflemektedir.
Bölgesel Gerilimler ve Savunma Alanındaki Gelişmeler: ABD Büyükelçiliği, “Irak-Türkiye Boru Hattı’nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmayı memnuniyetle karşılıyoruz” açıklamasını yaptı. Bu açıklama, enerji güvenliği ve bölgesel istikrar açısından kritik öneme sahip olan boru hattının yeniden faaliyete geçmesinin desteklendiğini göstermektedir. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, NATO üyesi ülkelerin gerek duydukları durumlarda hava sahalarını ihlal eden Rus insansız hava araçlarını (İHA) ve savaş uçaklarını vurabileceklerini belirtti. Bu açıklama, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ardından artan bölgesel gerilimleri ve NATO’nun kolektif savunma konusundaki kararlılığını vurgulamaktadır. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in dünyanın dört bir yanında görevde olan amiral ve generalleri gelecek hafta toplantı için ABD’nin Virginia eyaletine çağırması, küresel stratejik güvenlik konularında önemli gelişmelerin yolda olabileceğine işaret etmektedir. Diğer yandan, İspanya, İsrail’den 207 milyar euro değerinde bir silah alım anlaşmasını daha iptal ederek, İsrail’in Gazze Şeridi’ni işgaline karşı Filistin halkına verdiği destek kapsamında bu ay üçüncü silah alım anlaşmasını feshetmiş oldu. Bu durum, Gazze’deki insani krizin uluslararası diplomaside ve savunma sanayii ilişkilerinde yarattığı etkileri açıkça ortaya koymaktadır.
Uluslararası Arenada Önemli Diplomatik Adımlar: Rusya ve Çin, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nden İran’a yönelik BM yaptırımlarını devreye sokacak snapback (tetik) mekanizmasının ertelenmesi için bugün oylama yapılmasını talep etti. Bu talep, İran’ın nükleer programı ve bölgesel politikaları konusunda uluslararası toplumdaki bölünmeleri ve büyük güçler arasındaki jeopolitik rekabeti gözler önüne sermektedir. Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun üst düzey oturumu için ABD’yi ziyaret etmesi, küresel liderlerin önemli gündem maddelerini görüşmek üzere bir araya geldiği diplomatik hareketliliğin bir parçasıdır.

Yurt İçi Gündem: Türkiye’deki Önemli Etkinlikler ve Beklentiler

Türkiye’nin iç siyasi ve ekonomik gündemi de haftanın son gününde hareketli geçiyor. Önemli kurumların açıklamaları ve siyasi aktörlerin programları yakından takip ediliyor.

Siyasi ve Yargı Gündemi: TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 28. Dönem 3. Yasama Yılı değerlendirme toplantısı gerçekleştirecek (10.00). Bu toplantı, Meclis’in gelecek yasama dönemine ilişkin yol haritası ve öncelikleri hakkında önemli bilgiler sunabilir. İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkında, ismini açıkladığı bilirkişiye yönelik sözleri nedeniyle 4 yıla kadar hapis ve siyasi yasak istemiyle yargılandığı davada hakim karşısına çıkacak (10.00). Bu dava, Türkiye siyasetinde önemli bir yer tutmakta olup, yargı süreçlerinin siyasi aktörler üzerindeki etkilerini bir kez daha gündeme getirmektedir.
Ekonomik Veriler ve Ticari Faaliyetler: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılı girişim özelliklerine göre dış ticaret ve mali aracı kuruluş istatistiklerini açıklayacak (10.00). Bu istatistikler, Türkiye ekonomisinin sektörel yapısı, dış ticaret performansı ve finansal sektördeki gelişmeleri anlamak açısından kritik öneme sahiptir. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, MOSFED Mobilya Tasarım Fuarı’na katılacak (10.30). Bu katılım, Türk mobilya sektörünün uluslararası alandaki rekabet gücünü artırma ve ihracat hedeflerine ulaşma yolundaki adımları destekleyecektir.

Piyasa Hareketlilikleri ve Gelecek Beklentileri

Merkez bankalarının açıklamaları ve ekonomi yöneticilerinin konuşmaları, piyasaların yönünü belirlemede kilit rol oynamaya devam ediyor.

Merkez Bankalarının Gündemi: Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Üyesi Piero Cipollone, ECB-CEPR-Bocconi konferansında konuşacak (10.00). Bu konuşma, Euro Bölgesi’nin para politikası ve ekonomik görünümü hakkında yeni ipuçları içerebilir. Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook, Yüksek Mahkeme’den, Trump’ın kendisini görevden alma girişimine itiraz ederken, Fed yönetim kurulundan derhal çıkarılmasını engellemesini istedi. Bu durum, Fed’in bağımsızlığı ve görevden alma süreçleri hakkında tartışmaları yeniden alevlendirmiştir. Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin, Washington’daki Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nde konuşacak (16.00). Fed Denetim Başkan Yardımcısı Michelle Bowman ise New York Tahminciler Kulübü tarafından düzenlenen “Para Politikası Karar Alma Yaklaşımı” başlıklı söyleşiye katılacak (20.00). Bu konuşmalar, Fed’in mevcut para politikası duruşu, enflasyon beklentileri ve ekonomik projeksiyonları hakkında piyasalara önemli sinyaller verecektir.
Enerji Sektörü Verileri: Enerji teknolojisi şirketi Baker Hughes tarafından açıklanacak olan haftalık sondaj kule sayıları ile veri akışı tamamlanacak (20.00). Bu veriler, küresel enerji üretimi ve petrol piyasaları üzerindeki beklentiler açısından önem taşımaktadır.

Haftanın son günü, hem küresel ekonomideki önemli gelişmeleri hem de jeopolitik alandaki stratejik adımları beraberinde getiriyor. ABD’den gelecek ekonomik veriler, özellikle enflasyon ve tüketici güveni, Fed’in gelecekteki faiz kararları üzerinde belirleyici olacak. Türkiye-ABD ilişkilerindeki nükleer işbirliği ve F-35 konusundaki yeni açıklamalar, ikili ilişkilerde potansiyel bir normalleşmenin sinyallerini verirken, diğer küresel jeopolitik gelişmeler de uluslararası istikrarı etkilemeye devam ediyor. Yurt içinde ise siyasi ve ekonomik gündemin hareketliliği, kamuoyunun dikkatini çeken önemli gelişmeler sunuyor. Tüm bu başlıklar, yatırımcıların ve karar alıcıların yakın takibinde olmaya devam edecektir.