İstanbul’da Su Alarmı: Baraj Doluluk Oranları ve Kuraklık Tehlikesi

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meriç Albay, İstanbul’daki barajların doluluk oranlarının kritik seviyede olduğunu belirterek, olası su sıkıntısına dikkat çekti. Albay, mevcut doluluk oranının yaklaşık yüzde 40 olduğunu ve bu oranın haziran ayına kadar en az yüzde 70’in üzerine çıkarılması gerektiğini vurguladı. Aksi takdirde, İstanbul’un yaz aylarında ciddi su sıkıntısı yaşayabileceğini ifade etti.

İstanbul Barajlarında Kritik Doluluk Oranı

Ocak ve şubat aylarında beklenen kar ve yağışların yetersiz kalması, İstanbul barajlarındaki su rezervlerinin istenilen seviyeye ulaşmasını engelledi. Mevcut durumda barajların doluluk oranı yüzde 40 civarında seyrediyor. Bu durum, özellikle yaz aylarında artacak su tüketimi ve buharlaşma göz önüne alındığında endişe verici bir tablo ortaya koyuyor.

Prof. Dr. Albay, barajlardaki doluluk oranının ocak ayı itibarıyla en az yüzde 60 olması gerektiğini, ideal oranın ise yüzde 70-80 civarında olduğunu belirtti. Ancak, beklenen yağışların gerçekleşmemesi nedeniyle bu hedefin oldukça gerisinde kalındı.

Kuraklık Tehlikesi ve Beklenen Riskler

Albay, aralık, ocak ve şubat aylarındaki yetersiz yağışların özellikle Marmara Bölgesi’nde hissedildiğini ve beklenen kar yağışının alınamadığını vurguladı. Mayıs-haziran dönemine girerken doluluk oranının kritik eşik olduğuna dikkat çeken Albay, “Haziran ayına kadar barajlardaki doluluk oranının en az yüzde 70’in üzerine çıkması gerekiyor. Aksi takdirde, geçmişte sonbahar aylarında yaşanan su sıkıntılarını artık ağustos ayında yaşamamız olası hale gelecek” dedi.

İstanbul’da günlük su tüketiminin 3 milyon metreküpün üzerinde olduğunu belirten Albay, yaz aylarında tüketimin artması ve buharlaşmanın da etkisiyle su kaynaklarının daha da zorlanacağını ifade etti.

Buharlaşmanın Su Bütçesine Etkisi

Artan hava sıcaklıklarıyla birlikte buharlaşmanın su bütçesi üzerindeki etkisinin giderek arttığını vurgulayan Albay, geçmişte buharlaşmanın bu kadar kritik bir faktör olarak görülmediğini, ancak günümüzde barajlarda depolanan suyun önemli bir kısmının buharlaşma yoluyla atmosfere karıştığını belirtti. Bu nedenle, haziran ayına mümkünse yüzde 80 seviyelerinde bir doluluk oranıyla girmenin daha güvenli olacağını ve kasım ayına kadar daha rahat bir dönem geçirilebileceğini ifade etti.

Ancak, Albay, bir yılın iyi geçmesinin gelecek yılın garantisi olmadığını ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için sürekli dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.

Melen Çayı’nın Önemi ve Riskler

İstanbul’un önemli su kaynaklarından biri olan Melen Çayı’nın şehre ciddi katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirten Albay, kuraklığın iki yıl devam etmesi halinde Melen Çayı’nın debisinin de düşebileceği uyarısında bulundu. Kaynakların zayıflaması durumunda barajların beslenmesinin mümkün olmayacağını ve İstanbul’un mevcut nüfus artışının su bütçesi açısından önemli bir risk oluşturduğunu kaydetti.

Albay, Marmara Bölgesi’nin Türkiye su varlığının yaklaşık yüzde 4’üne sahip olmasına rağmen, nüfusun yaklaşık yüzde 29’unun bu bölgede yaşadığına dikkat çekerek, sanayi ve nüfus yoğunluğunun su kaynaklarına göre yeniden planlanması gerektiğini vurguladı.

Sapanca ve İznik Göllerinde Alarm Verici Durum

Kuraklık ve aşırı tüketim baskısıyla sonbaharda Sapanca Gölü’ndeki su seviyesinin kritik seviyelere düştüğünü belirten Albay, son yağışlara rağmen seviyenin henüz istenilen düzeye ulaşmadığını ve gölde yaşanan bu durumun ekosistem açısından alarm verici boyutlara ulaştığını söyledi.

İçme suyu kaynağı olarak kullanılan gölde su seviyesindeki her birkaç santimetrelik düşüşün milyonlarca metreküp kayba karşılık geldiğini vurgulayan Albay, “Sapanca Gölü, hem Sakarya hem de Kocaeli için stratejik öneme sahip. Ancak göl üzerindeki içme suyu ve sanayi baskısı devam ederse bu tablo daha da ağırlaşır” dedi.

Albay, Marmara Bölgesi’ndeki diğer havzalarda da durumun endişe verici olduğunu ve İznik Gölü’nde de yüzlerce metreyi bulan çekilmeler yaşandığını belirtti. Göl suyunun sanayi amaçlı kullanımının ekosistem üzerindeki baskıyı artırdığını kaydetti.

Çözüm Önerileri ve Su Tasarrufunun Önemi

Su krizine karşı gri su kullanımının yaygınlaştırılması ve su verimliliğinin artırılması gerektiğine işaret eden Albay, barajlar dolu olsa bile suyun dikkatli kullanılması gerektiğini sözlerine ekledi. Bireysel ve toplumsal düzeyde su tasarrufu bilincinin artırılması, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için hayati önem taşıyor.

Su Tasarrufu İçin Neler Yapılabilir?

Kısa duşlar alın.
Diş fırçalarken ve tıraş olurken suyu kapatın.
Çamaşır ve bulaşık makinelerini tam dolu çalıştırın.
Muslukları tamir edin ve su sızıntılarını önleyin.
Bahçe sulaması için yağmur suyunu toplayın.
Su tasarruflu armatürler kullanın.
Araba yıkarken hortum yerine kova kullanın.

Sürdürülebilir Su Yönetimi İçin Atılması Gereken Adımlar

İstanbul’da ve Marmara Bölgesi’nde su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için aşağıdaki adımların atılması büyük önem taşıyor:

Su kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması.
Su kayıplarının önlenmesi.
Gri su kullanımının yaygınlaştırılması.
Yağmur suyu hasadının teşvik edilmesi.
Sanayi ve tarımda su verimliliğinin artırılması.
Bilinçlendirme çalışmalarıyla su tasarrufu alışkanlıklarının geliştirilmesi.
Nüfus ve sanayi yoğunluğunun su kaynaklarına göre planlanması.
İklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkilerinin azaltılmasına yönelik çalışmalar yapılması.

İstanbul’un su geleceği için bugünden önlem almak, su kaynaklarını korumak ve sürdürülebilir su yönetimi uygulamalarını hayata geçirmek gerekiyor. Aksi takdirde, kuraklık riskinin artmasıyla birlikte su sıkıntısı kaçınılmaz hale gelebilir.