Mayıs 2025 AVM Ciro Endeksi: Perakende Sektöründe Reel Büyüme ve Tüketici Harcamaları Analizi

Türkiye ekonomisinin önemli göstergelerinden biri olan Alışveriş Merkezleri (AVM) Endeksi, her ay olduğu gibi Mayıs 2025 dönemine ait sonuçlarını da kamuoyuyla paylaştı. Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ile sektörün önde gelen araştırma şirketlerinden Akademetre Research iş birliğiyle hazırlanan bu endeks, perakende sektörünün nabzını tutarak hem yatırımcılar hem de tüketiciler için değerli bilgiler sunuyor. Açıklanan son veriler, AVM’lerin cirosunda dikkat çekici bir artış yaşandığını ve sektörün genel seyrine dair önemli ipuçları verdiğini gösteriyor.

AVM Ciro Endeksi Mayıs 2025: Enflasyon Üzeri Güçlü Artış

Mayıs 2025 dönemi AVM Ciro Endeksi sonuçları, bir önceki yılın aynı ayıyla kıyaslandığında nominal olarak %39,7 gibi önemli bir artış kaydederek 4226 puana ulaştı. Bu büyüme oranı, ilk bakışta oldukça etkileyici görünse de, Türkiye’nin yüksek enflasyon ortamında gerçek tabloyu anlamak için enflasyondan arındırılmış, yani reel rakamlara bakmak büyük önem taşıyor. Mayıs 2025 için açıklanan yıllık enflasyon oranının %35,41 olduğu göz önüne alındığında, AVM metrekare verimlilik endeksindeki artışın enflasyonun üzerinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Bu durum, AVM’lerin ve perakende sektörünün, maliyet artışlarına rağmen cirolarını enflasyonun üzerinde bir performansla artırmayı başardığını ortaya koymaktadır. Reel bazda elde edilen bu büyüme, sektörün dayanıklılığını ve dinamizmini gözler önüne seriyor.

Ekonomist Fatih Keresteci’den Detaylı Değerlendirme

AVM Endeksi’nin Mayıs ayı sonuçlarını derinlemesine analiz eden Ekonomist Fatih Keresteci, tabloya ilişkin kritik yorumlarda bulundu. Keresteci’ye göre, AVM ciro endeksinin geçtiğimiz yılın aynı ayına göre nominal %39,7 büyümesi, TÜFE enflasyonu ile arındırıldığında %3,2’lik bir reel büyümeye işaret ediyor. Bu reel büyüme oranı, özellikle nisan ayında yaşanan ciddi yavaşlamanın ardından Mayıs ayında bir toparlanma yaşandığını gösteriyor. Keresteci, reel endeks seviyesi olarak bakıldığında ise son beş ayın en yüksek seviyesiyle karşı karşıya olduğumuzu belirterek, bu toparlanmanın sektör adına olumlu bir gelişme olduğunu vurguladı.

Kategori Bazında Performans: Öne Çıkanlar ve Zayıflayanlar

AVM içindeki farklı kategori gruplarının performansları, tüketici davranışlarındaki değişimleri ve sektörel dinamikleri anlamak adına kritik önem taşıyor. Mayıs 2025 verileri, bu alanda da bazı dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu:

Giyim Sektöründeki Sıçrama: Enflasyonist ortamda bile giyim kategorisindeki %51,4’lük büyüme, ayın en dikkat çekici verilerinden biri oldu. Nisan ayının giyim sektörü açısından oldukça zayıf geçtiği düşünüldüğünde, Mayıs’taki bu sıçrama önemli bir toparlanmayı işaret ediyor. Fatih Keresteci, bu tablonun düzelmeye başlayan hava koşullarıyla ilişkili olabileceğini, ilkbahar-yaz koleksiyonlarına olan talebin artışının bu büyümeye katkı sağlamış olabileceğini belirtti. Tüketicilerin yazlık alışverişe yönelmesi, bayram tatili öncesi hareketlilik ve kampanyaların etkisi de bu artışta rol oynamış olabilir.
Hipermarket ve Yiyecek-İçecek: Tüketimin temelini oluşturan hipermarket ve yiyecek-içecek alt kalemleri de Mayıs ayında reel büyüme kaydetti. Ancak bu büyüme, giyim kategorisine göre daha düşük oranlarda seyretti. Bu kategorilerin, diğerlerine kıyasla daha istikrarlı bir tüketim alışkanlığına sahip olması ve temel ihtiyaçları karşılaması nedeniyle, genel ekonomik dalgalanmalardan daha az etkilenmesi beklenen bir durum. Yine de reel büyüme kaydetmeleri, tüketicilerin bu alanlardaki harcamalarını sürdürdüğünü gösteriyor.
Ayakkabı Kategorisindeki Zayıflık: Geçtiğimiz aylarda olduğu gibi Mayıs ayında da ayakkabı kategorisi zayıf bir performans sergiledi. Fatih Keresteci, bu kalemdeki zayıflığı artık tek bir nedenle açıklamanın mümkün olmadığını belirtiyor. Bu durumun arkasında, tüketim alışkanlıklarındaki köklü değişimlerden, online alışverişin artan payına, sürdürülebilirlik bilincinin yükselişinden, son dönemde ölçeği büyüdüğü iddia edilen taklit ürünlerin piyasadaki etkisine kadar birçok farklı nedenin olabileceği düşünülüyor. Özellikle taklit ürünlerin pazar payının artması, orijinal ürün satışlarını olumsuz etkileyerek, sektördeki bu yavaşlamanın ana tetikleyicilerinden biri haline gelmiş olabilir. Bu durum, marka sadakatinin azaldığını ve tüketicinin fiyat odaklı tercihlerinin arttığını da işaret edebilir.

Ziyaretçi Sayısı ve Kişi Başı Tüketimin Artışı

AVM Endeksi’nin en dikkat çekici sonuçlarından biri de ziyaretçi sayısı ve kişi başı tüketim arasındaki ilişkide kendini gösteriyor. Mayıs ayında AVM ziyaretçi sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre %2,2 oranında azalmış olsa da, bu düşüşe rağmen son dört ayın en yüksek ziyaretçi sayısına ulaşıldığı kaydedildi. Ancak daha da önemlisi, yıllık bazda ziyaretçi sayısı azalırken ciro endeksinin reel bir büyüme kaydetmesi, Fatih Keresteci’ye göre kişi bazlı tüketimin arttığı yorumunu yaptırıyor. Bu durum, AVM’lere gelen ziyaretçi sayısının azalmasına karşın, gelenlerin daha fazla harcama yapma eğiliminde olduğunu veya daha yüksek gelir grubuna mensup tüketicilerin AVM’leri daha sık ziyaret ettiğini gösteriyor.

Keresteci, bu tablonun arkasında yatan temel nedenlerden birinin, gelir dağılımında mütemadiyen yaşanmakta olan bozulma olduğunu vurguladı. Gelir dağılımındaki dengesizlik, daha az sayıda yüksek gelirli tüketicinin, toplam tüketim hacminden daha büyük bir pay almasına neden olabiliyor. Bu durum, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileriyle de destekleniyor; zira en üst %5’lik gelir grubunun toplam gelirden aldığı payın %22,6 gibi yüksek bir oranda olduğu belirtiliyor. Dolayısıyla, AVM’ler, artan maliyetler ve azalan ziyaretçi sayılarına rağmen, yüksek harcama potansiyeline sahip bir kesim sayesinde cirolarını reel olarak artırmayı başarıyor olabilirler. Bu durum, perakende stratejilerinin bu gelir gruplarına yönelik olarak yeniden şekillenmesi gerektiği konusunda önemli bir sinyal veriyor.

Sektör İçin Çıkarımlar ve Gelecek Beklentileri

Mayıs 2025 AVM Endeksi sonuçları, perakende sektörü ve AVM’ler için karmaşık ancak umut veren bir tablo çiziyor. Bir yandan enflasyonun üzerinde reel büyüme ve bazı kategorilerdeki güçlü toparlanma olumlu sinyaller verirken, diğer yandan azalan ziyaretçi sayısı ve gelir dağılımındaki bozulma gibi yapısal sorunlar dikkat çekiyor.

Olumlu Yönler:

Enflasyona Karşı Direnç: Ciro endeksinin enflasyonun üzerinde büyümesi, AVM’lerin ve perakendecilerin fiyat artışlarını tüketiciye yansıtma ve satış hacmini koruma kabiliyetini gösteriyor.
Mevsimsel Etki ve Esneklik: Giyim sektöründeki hızlı toparlanma, sektörün mevsimsel değişikliklere ve tüketici taleplerine hızla uyum sağlayabildiğini kanıtlıyor.
Kişi Başı Harcama Artışı: Daha az ziyaretçiyle daha yüksek ciro elde edilmesi, AVM’lerin ve markaların müşteri deneyimine, sadakate ve daha değerli ürün segmentlerine odaklanmasının önemini vurguluyor.

Zorluklar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Ziyaretçi Trafiğindeki Düşüş: Toplam ziyaretçi sayısındaki azalma, uzun vadede AVM’lerin cazibesini ve genel erişimini etkileyebilir. Bu durum, AVM’lerin sadece alışveriş merkezi olmaktan çıkıp, birer yaşam ve eğlence merkezi olma dönüşümünü hızlandırması gerektiğini işaret ediyor.
Gelir Dağılımı Eşitsizliği: Gelir dağılımındaki bozulma, geniş kitlelerin satın alma gücünü zayıflatırken, perakende sektörünün hedef kitle stratejilerini gözden geçirmesini gerektiriyor. Farklı gelir gruplarına hitap eden ürün ve hizmet çeşitliliğinin artırılması önem kazanıyor.
Taklit Ürün Sorunu: Özellikle ayakkabı gibi kategorilerde taklit ürünlerin etkisinin artması, orijinal markalar için ciddi bir rekabet ve gelir kaybı tehdidi oluşturuyor. Bu durum, markaların fikri mülkiyet haklarını koruma ve tüketicilere orijinal ürünlerin değerini anlatma konusunda daha aktif olmasını zorunlu kılıyor.
E-ticaret Rekabeti: AVM’lerin fiziksel mağazacılıkta sunduğu deneyimi dijital kanallarla entegre etme ve e-ticaretin yükselişine karşı stratejiler geliştirme ihtiyacı devam ediyor.

Önümüzdeki dönemde, AVM’lerin ve perakende sektörünün sürdürülebilir büyüme sağlaması için, sadece ekonomik göstergeleri değil, aynı zamanda değişen tüketici alışkanlıklarını, demografik yapıdaki değişimleri ve dijitalleşmenin getirdiği fırsatları da yakından takip etmesi gerekecek. AYD ve Akademetre Research tarafından açıklanan bu veriler, sektörün geleceğine yönelik stratejilerin belirlenmesinde yol gösterici olmaya devam edecek.

Sonuç

Mayıs 2025 AVM Endeksi, Türk perakende sektörünün zorlu ekonomik koşullara rağmen dinamik yapısını koruduğunu ve enflasyonun üzerinde reel büyüme yakaladığını ortaya koyuyor. Özellikle giyim kategorisindeki güçlü toparlanma, sektör için pozitif bir gelişme olarak öne çıkarken, ayakkabı gibi bazı kategorilerdeki zayıflık ve ziyaretçi sayısındaki düşüşe rağmen artan kişi başı harcama, sektörün derinlemesine analiz edilmesi gereken yeni dinamiklerini gözler önüne seriyor. Ekonomist Fatih Keresteci’nin de belirttiği gibi, gelir dağılımındaki bozulmanın tüketim alışkanlıkları üzerindeki etkisi, AVM’ler için gelecek stratejilerini belirlemede kilit rol oynayacak. Perakende sektörü, bu veriler ışığında, hem mevcut fırsatları değerlendirmeli hem de karşılaştığı yapısal zorluklara yenilikçi çözümler üretmelidir.