ABD Senatosu’ndan Kritik Adım: Hükümetin Kapanmasını Önleyen Geçici Bütçe Tasarısı Onaylandı

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) federal hükümetinin kısmi olarak kapanmasını engellemek amacıyla hazırlanan geçici bütçe tasarısı, Senato’dan önemli bir destekle geçti. Bu onay, ülkenin yönetim kademelerinde bir kez daha son dakika kriziyle karşı karşıya kalmasının önüne geçmek için kritik bir hamle olarak değerlendiriliyor. Tasarı, federal kurumların finansman sorunlarını geçici bir süreliğine de olsa çözüme kavuştururken, Kongre’nin uzun vadeli bir bütçe anlaşmasına varma çabaları devam ediyor.

Senato Onayı ve Tasarının Detayları

Demokratların çoğunlukta olduğu ABD Senatosu’nda yapılan oylamada, tasarı 18’e karşı 77 oyla kabul edildi. Bu ezici çoğunluk, tasarının her iki partiden de geniş bir destek gördüğünü ancak Cumhuriyetçi Parti içindeki belirli bir kesimin harcama öncelikleri veya bütçe açığı endişeleri nedeniyle muhalefet ettiğini gösteriyor. Tasarı aleyhinde oy kullananların tamamının Cumhuriyetçi senatörlerden oluşması, partinin içindeki farklı görüşleri de gözler önüne serdi.

Kabul edilen geçici bütçe tasarısı, ABD federal hükümetinin farklı kolları için iki ayrı tarihe kadar finansman sağlıyor. Buna göre:

• Enerji Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Konut ve Kentsel Kalkınma Bakanlığı ile ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) gibi kurumlar 1 Mart 2024 tarihine kadar finansman garantisi altına alındı.
• Savunma Bakanlığı (Pentagon) da dahil olmak üzere hükümetin geri kalan kısmı ise 8 Mart 2024 tarihine kadar finansman sağlanacak.

Bu “kademeli” ya da “merdivenli” yaklaşım, daha önce de kullanılmış bir yöntem olup, Kongre üyelerine ana bütçe anlaşmasını tamamlarken zamana yayılmış bir baskı uygulamayı hedefliyor. Tasarının Senato’dan geçmesinin ardından bir sonraki durağı ABD Temsilciler Meclisi olacak. Burada da onaylanması halinde, yasalaşması için Başkan Joe Biden’ın imzasına sunulacak.

Federal Hükümetin Kapanması ve Geçici Bütçelerin Gerekliliği

Amerikan anayasasına ve yasalara göre, Kongre’nin her yıl 1 Ekim’de başlayıp 30 Eylül’de sona eren mali yıl için kalıcı bir bütçe yasasını onaylaması gerekmektedir. Ancak, siyasi kutuplaşma, harcama öncelikleri konusundaki anlaşmazlıklar ve ideolojik farklılıklar nedeniyle bu süreç sıkça tıkanmaktadır. Kalıcı bütçenin zamanında onaylanamaması durumunda, hükümetin faaliyetlerini durdurmasını (shutdown) önlemek amacıyla geçici bütçeler devreye sokulur. Geçici bütçeler, federal kurumlara belirli bir süre daha finansman sağlayarak kesintilerin önüne geçer.

Hükümetin kapanması, federal hükümetin “zorunlu olmayan” olarak sınıflandırılan birçok hizmetini durdurması anlamına gelir. Bu durumun etkileri geniş çaplıdır:

• Yüz binlerce federal çalışanın ücretsiz izne çıkarılması veya maaşsız çalışmak zorunda kalması.
• Milli parkların, müzelerin ve bazı devlet dairelerinin kapanması.
• Vize başvuruları, pasaport işlemleri gibi vatandaşlık hizmetlerinde aksaklıklar.
• Bilimsel araştırmaların, denetim faaliyetlerinin ve ekonomik veri toplamanın sekteye uğraması.
• Genel olarak ekonomiye olan güvenin azalması ve potansiyel ekonomik kayıplar.

Bu nedenle, hükümetin kapanmasını önlemek, hem siyasi istikrar hem de ülkenin günlük işleyişi açısından büyük önem taşımaktadır. Geçici bütçeler, bu kapanmayı engellemek için son çare olarak kullanılan pratik bir araçtır.

2024 Mali Yılında Üçüncü Geçici Bütçe

Söz konusu tasarı, yasalaşması durumunda, 1 Ekim 2023’de başlayan 2024 mali yılında hükümetin kapanmasını önlemeye yönelik üçüncü geçici bütçe olacak. Bu durum, Kongre’nin uzun vadeli bir mali plan üzerinde uzlaşmakta ne kadar zorlandığını açıkça göstermektedir.

Geçmişe bakıldığında 2024 mali yılı için atılan adımlar şunlardır:

1. İlk Geçici Bütçe: 30 Eylül 2023 tarihinde, 2023 mali yılının sona ermesiyle, ilk olarak hükümete 17 Kasım 2023’e kadar finansman sağlayan bir geçici bütçe kabul edilmişti. Bu, federal kurumların faaliyetlerini sürdürmesi için ilk soluk borusu olmuştu.
2. İkinci Geçici Bütçe: İlk geçici bütçenin süresinin dolmasına günler kala, yeni bir uzlaşma ile ikinci bir geçici bütçe yürürlüğe girdi. Bu bütçe de “kademeli” bir yapıya sahipti:
   • Enerji, Tarım, Ulaştırma, Konut ve Kentsel Kalkınma bakanlıklarına 19 Ocak 2024’e kadar finansman sağlanmıştı.
   • Savunma Bakanlığı (Pentagon) da aralarında olmak üzere hükümetin geri kalanına ise 2 Şubat 2024’e kadar finansman sağlanması öngörülüyordu.
3. Üçüncü Geçici Bütçe (Mevcut Tasarı): Senato’dan geçen ve Temsilciler Meclisi’ne sevk edilen bu son tasarı, yukarıda belirtilen tarihlerden itibaren geçerli olmak üzere 1 Mart ve 8 Mart 2024’e kadar finansman sağlamayı amaçlamaktadır.

Bu sürekli geçici çözümler döngüsü, bütçe anlaşmalarının ne kadar hassas ve siyasi pazarlıklara açık olduğunu gözler önüne seriyor. Her seferinde son dakikaya bırakılan müzakereler, ülkenin istikrarı ve uluslararası imajı üzerinde soru işaretleri yaratabiliyor.

Siyasi Dinamikler ve Uzlaşma Zorlukları

ABD Kongresi’ndeki bütçe müzakereleri, genellikle iki büyük partinin farklı ideolojik ve politik öncelikleri nedeniyle oldukça gergin geçer. Demokratlar genellikle sosyal programlara, çevre politikalarına ve eğitim harcamalarına daha fazla önem verirken; Cumhuriyetçiler vergi indirimleri, savunma harcamaları ve bütçe açığının azaltılmasına odaklanır. Bu farklılıklar, her mali yıl bütçe müzakerelerini bir tür siyasi satranç oyununa dönüştürür.

Mevcut durumda, Senato Demokratların kontrolündeyken Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçilerin elinde bulunuyor. Bu durum, her iki meclisin de kendi önceliklerini yansıtan bir bütçe taslağı oluşturma ve ardından uzlaşmaya varma sürecini daha da karmaşık hale getiriyor. Cumhuriyetçi Parti içindeki “Özgürlük Grubu” gibi muhafazakar kanatlar, genellikle daha sert harcama kesintileri talep ederek liderliğin işini zorlaştırmaktadır. Tasarıya karşı çıkan 18 Cumhuriyetçi senatör, bu grubun veya benzer düşünenlerin etkisini yansıtmaktadır.

Başkan Joe Biden yönetimi ise, hükümetin kapanmasını önleyerek hem ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri bertaraf etmek hem de yönetimin işleyişini aksatmamak niyetindedir. Ancak, nihai ve kalıcı bir bütçe anlaşmasına varılması için hem Temsilciler Meclisi Başkanı’nın kendi partisi içinde bir uzlaşma sağlaması hem de iki partinin önemli tavizler vermeye hazır olması gerekmektedir.

Geleceğe Yönelik Beklentiler ve Riskler

Bu üçüncü geçici bütçenin onaylanması, ABD federal hükümetine birkaç hafta daha nefes alma imkanı tanıyor. Ancak, bu, altta yatan temel anlaşmazlıkların çözüldüğü anlamına gelmiyor. Savunma harcamaları, sınır güvenliği, sosyal güvenlik ve sağlık programlarına ayrılan fonlar gibi konulardaki derin fikir ayrılıkları devam ediyor. Kongre üyelerinin önümüzdeki haftalarda bu konularda kalıcı bir anlaşmaya varması gerekecek. Aksi takdirde, Mart ayı başında yeni bir kapanma tehlikesiyle karşı karşıya kalınabilir.

Sürekli geçici bütçelerle yönetilmek, federal kurumların uzun vadeli planlama yapmasını zorlaştırdığı gibi, ülkenin küresel sahnedeki güvenilirliğini de zedeleyebilir. Yatırımcılar ve uluslararası ortaklar için siyasi istikrarsızlık sinyali veren bu durumlar, ABD ekonomisi üzerinde istenmeyen baskılar yaratabilir.

Sonuç: Geçici Bir Rahatlama, Kalıcı Çözüm Beklentisi

ABD Senatosu’nun geçici bütçe tasarısını onaylaması, federal hükümetin yakın bir kapanma tehlikesini şimdilik savuşturmuş olsa da, bu durum sadece kısa süreli bir rahatlama sağlamaktadır. Bu, 2024 mali yılında karşılaşılan üçüncü bütçe krizi olup, Kongre’nin kalıcı bir mali plan üzerinde uzlaşma konusundaki zorluklarını bir kez daha gözler önüne sermektedir. Önümüzdeki haftalar, Temsilciler Meclisi’nin bu tasarıya nasıl yaklaşacağı ve partiler arası nihai bütçe görüşmelerinin nasıl ilerleyeceği açısından kritik öneme sahip olacaktır. Ülkenin ekonomik istikrarı ve federal hizmetlerin kesintisiz devamı için, siyasi liderlerin kalıcı bir uzlaşma zemini bulmaları büyük bir beklenti ve gereklilik olarak durmaktadır.

Kaynak: BloombergHT