Küresel Piyasalar Grönland Gerilimi ve Jeopolitik Risklerle Sarsılıyor
Grönland kaynaklı jeopolitik gerilimler küresel piyasalarda negatif havayı derinleştiriyor. ABD’nin Grönland’ı ilhak girişimi ve bunun beraberinde getirdiği ticari savaş endişeleri, yatırımcıların risk iştahını azaltarak piyasalarda belirsizliğe yol açıyor.
Yılın başından itibaren artan jeopolitik riskler ve ticaret savaşları, küresel piyasalarda risk algısını önemli ölçüde yükseltmiş durumda. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın, Grönland’ın ilhak girişimine karşı çıkan bazı Avrupa ülkelerine gümrük vergisi uygulama tehdidi, piyasalardaki tedirginliği artırıyor. Yatırımcılar, bu durumun küresel ticareti daha da olumsuz etkileyebileceği endişesi taşıyor.
Trump’ın gümrük vergisi tehditlerini hayata geçirip geçirmeyeceği piyasaların yakından takip ettiği bir konu. Ancak, ABD’nin dış politikadaki agresif tutumu ve geçmişte Venezuela’ya yönelik sergilediği yaklaşım, Grönland konusunda da benzer bir senaryonun yaşanabileceği endişesini beraberinde getiriyor. Bu durum, yatırımcıları riskli varlıklardan uzaklaşmaya ve güvenli limanlara yönelmeye teşvik ediyor.
Başkan Trump’ın NBC’ye yaptığı açıklamalar, Grönland konusundaki belirsizliği daha da artırdı. Grönland’ı ele geçirmek için güç kullanıp kullanmayacağı sorusuna “Yorum yok” cevabını vermesi, piyasalarda spekülasyonlara neden oldu ve gerilimi tırmandırdı.
Küresel jeopolitik ve siyasi gerilimlerin yanı sıra, şirketlerin açıklayacağı bilançolar da piyasaların odak noktasında yer alıyor. Özellikle büyük bankaların geçen haftaki karışık sonuçlar veren bilançolarının ardından, yatırımcılar ABD ekonomisindeki şirketlerin genel durumu hakkında daha fazla bilgi edinmek için bilançoları yakından izliyor. Bu bilançolar, ABD ekonomisinin sağlığı ve gelecekteki performansı hakkında önemli ipuçları sunabilir.
Öte yandan, Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1’den yüzde 3,3’e yükseltti. Bu revizyon, küresel ekonominin beklenenden daha iyi performans gösterebileceğine dair bir umut ışığı yaksa da, jeopolitik risklerin ve ticaret savaşlarının etkisi hala önemli bir belirsizlik kaynağı olarak görülüyor.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise, ABD’nin Avrupalı müttefiklerine yönelik gümrük vergisi tehdidinin, Avrupa’daki jeopolitik riskleri artırdığını vurguladı. Bu durum, Avrupa ekonomisi üzerinde baskı oluşturabilir ve yatırımcıların bölgeye olan güvenini azaltabilir.
Bu arada, Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) Yıllık Toplantıları’nın 56’ncısı “Diyalog Ruhu” temasıyla Davos’ta başladı. Trump’ın Davos’ta yapacağı açıklamaların piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceği tahmin ediliyor. Yatırımcılar, Trump’ın ticaret savaşları, jeopolitik gerilimler ve küresel ekonomi hakkındaki görüşlerini yakından takip edecekler.
İran kaynaklı jeopolitik riskler de küresel piyasalarda satış baskısını artıran bir diğer önemli faktör olarak öne çıkıyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 4 bin 29’a yükseldiğini duyurdu. Bu durum, bölgedeki istikrarsızlığı artırarak petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir ve yatırımcıların risk iştahını azaltabilir.
Diğer taraftan, ABD Yüksek Mahkemesi’nin bugün karar paketini açıklaması bekleniyor. Bekleyen önemli davalar arasında, Trump’ın gümrük vergisi tarifelerinin yasallığını ele alan bir dava da bulunuyor. Mahkemenin bu davadaki kararı, ABD’nin ticaret politikaları ve küresel ticaret ilişkileri üzerinde önemli etkileri olabilir.
Ticaret savaşı endişelerinin yeniden canlanmasıyla, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,26’ya yükselirken, dolar endeksi yüzde 0,5 azalışla 98,9 seviyesinde seyrediyor. Bu durum, yatırımcıların güvenli liman arayışında olduğunu ve doların değerinin düşüş eğiliminde olduğunu gösteriyor.
Jeopolitik gerginliklerin etkisiyle bugün 4 bin 697,7 dolarla rekor seviyeyi gören altının onsu, dünkü kapanışın yüzde 0,6 üzerinde 4 bin 696,5 dolardan işlem görüyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,3 azalışla 63,4 dolarda seyrediyor. Altın fiyatlarındaki yükseliş, yatırımcıların güvenli liman olarak altına yöneldiğini gösterirken, petrol fiyatlarındaki düşüş ise küresel ekonomik büyüme endişelerini yansıtıyor olabilir.
ABD’de dün borsalar “Martin Luther King Jr. Günü” dolayısıyla işleme kapalıydı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı. Bu durum, ABD piyasalarının bugünkü açılışında da negatif bir seyrin görülebileceğine işaret ediyor.
Avrupa Borsaları Misilleme Haberleriyle Negatif Seyretti
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu sözcülerinden Olof Gill, ABD’nin Grönland’a destek sağlayan Avrupa ülkelerine ilave gümrük vergileri uygulaması halinde buna karşılık vermeye hazır olduklarını ve AB’nin ekonomik çıkarlarını korumak için gerekli her şeyi yapacaklarını açıkladı. Bu açıklama, AB’nin ticaret savaşlarına karşı kararlı bir duruş sergileyeceğini gösteriyor.
Ayrıca, AB ülkelerinin, Trump’ın Grönland nedeniyle ek tarife uygulama kararına 93 milyar avroluk gümrük vergisini de içeren misilleme yapmaya hazırlandığı yönünde haberler yayımlandı. Bu durum, ticaret savaşlarının daha da şiddetlenebileceği ve küresel ekonomiyi olumsuz etkileyebileceği endişesini artırıyor.
Diğer taraftan, AB liderleri, Trump’ın Grönland’a destek sağlayan ülkelere ilave gümrük vergisi uygulama kararının ardından 22 Ocak’ta olağanüstü zirvede bir araya gelecek. Bu zirvede, AB’nin ticaret savaşlarına karşı nasıl bir strateji izleyeceği ve ABD’ye karşı nasıl bir tutum sergileyeceği konuları ele alınacak.
Makroekonomik veri tarafında, Avro Bölgesi’nde kasımda yüzde 2,1 olan yıllık enflasyon, aralıkta yüzde 1,9’a indi. Enflasyon, aralıkta aylık bazda ise yüzde 0,2 oldu. Enflasyondaki bu düşüş, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) para politikasını gevşetme yönünde daha fazla baskı altında kalmasına neden olabilir.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,78 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,34 değer kaybetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı. Avrupa borsalarındaki bu negatif seyir, yatırımcıların bölgedeki jeopolitik risklerden ve ticaret savaşı endişelerinden dolayı tedirgin olduğunu gösteriyor.
Asya Borsaları Güney Kore Hariç Negatif Seyrediyor
Asya borsalarında da jeopolitik riskler ve Japonya’daki siyasi gelişmelerin ışığında negatif bir seyir izleniyor. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae’nin, erken genel seçim için Temsilciler Meclisi’nin 23 Ocak’ta feshedileceğini açıklamasının ardından bugün Japonya borsasında düşüşler öne çıktı. Siyasi belirsizlik, yatırımcıların risk iştahını azaltarak piyasalarda satış baskısına neden oluyor.
Japonya piyasaları daha önce daha fazla mali teşvik beklentisini olumlu karşılarken, artan harcamaların nasıl finanse edeceği konusunda şüpheler tahvil piyasasında satış baskısına neden oldu. Bu durum, Japonya ekonomisi üzerindeki baskıyı artırabilir ve yatırımcıların güvenini sarsabilir.
Öte yandan, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) cuma günkü faiz kararı toplantısında büyüme tahminlerini artıracağı ve bundan sonrası için faiz artırımlarına hazır olacağı mesajı vermesi bekleniyor. BoJ’un bu yönde bir karar alması, Japonya ekonomisinin toparlanma sürecine girdiğine dair bir işaret olarak algılanabilir ve piyasalarda olumlu bir hava yaratabilir.
Takaiçi’nin mali genişlemeyi savunması ve bunun enflasyonist baskıları artıracağına dair endişeler de BoJ’un bundan sonra faiz artırımına gitmesine yol açabilecek nedenler arasında yer alıyor. Enflasyonist baskıların artması durumunda, BoJ’un faiz artırımına gitmesi kaçınılmaz olabilir.
Bu arada, Çin Merkez Bankası 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3’te, 5 yıllık kredi faiz oranını da yüzde 3,50’te sabit bıraktı. Çin Merkez Bankası’nın bu kararı, Çin ekonomisinin istikrarlı bir büyüme göstermeye devam ettiğine dair bir işaret olarak algılanabilir.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 Çin’de Şanghay bileşik endeksi de yüzde 0,3 değer kaybederken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,2 yükseldi. Asya borsalarındaki bu karışık seyir, bölgedeki jeopolitik risklerin ve ekonomik belirsizliklerin yatırımcılar üzerindeki etkisini gösteriyor.
Güney Kore’de Kospi endeksi 4.923,53 puanla rekor seviyeyi gördü. Güney Kore ekonomisinin güçlü performansı, Kospi endeksindeki yükselişte önemli bir rol oynuyor.
Borsa İstanbul’da Rekorlar Devam Ediyor
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,63 değer kazanarak 12.747,88 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Borsa İstanbul’daki bu yükseliş, Türkiye ekonomisine olan güvenin arttığını gösteriyor.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,2 azalışla 14.445,00 puandan tamamladı.
Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 43,2565’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 43,2770’ten işlem görüyor. Dolar/TL kurundaki istikrar, Türkiye ekonomisi için olumlu bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan, IMF Türkiye ekonomisine ilişkin büyüme tahminini, bu yıl için yüzde 3,7’den yüzde 4,2’ye ve gelecek yıl için yüzde 3,7’den yüzde 4,1’e yükseltti. IMF’nin bu revizyonu, Türkiye ekonomisinin beklenenden daha iyi performans gösterebileceğine dair bir umut ışığı yakıyor.
Analistler, bugün yurt içinde konut satışları ile uluslararası yatırım pozisyonu, yurt dışında ise Almanya’da Üretici Fiyat Endeksi ve Avro bölgesinde cari işlemler dengesi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 13.000 puanın direnç, 12.600 ve 12.500 puanın ise destek konumunda olduğunu ifade etti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
- 10.00 Türkiye, aralık ayı konut satışları
- 10.00 Türkiye, kasım ayı uluslararası yatırım pozisyonu
- 10.00 Türkiye, aralık ayı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi
- 10.00 Almanya, aralık ayı Üretici Fiyat Endeksi
- 10.00 İngiltere, kasım ayı işsizlik oranı
- 12.00 Avro Bölgesi, kasım ayı cari işlemler dengesi
- 12.45 İngiltere, BoE Başkanı Bailey’in konuşması
- 13.00 Avro Bölgesi, ocak ayı Zew ekonomik güven endeksi
- 13.00 Almanya, ocak ayı Zew ekonomik güven endeksi