2026’da Kira Ağırlığı Düşecek mi? Enflasyon Hedefine Etkisi ve TÜİK’in Yeni Hesaplama Yöntemi

Enflasyonun 2026’da ne kadar gerileyeceği, hedeflere ulaşılıp ulaşılamayacağı tartışmaları sürerken, Türkiye İstatistik Kurumu’ndan (TÜİK) düşüşü destekleyecek bir düzenleme geliyor. Bu düzenlemenin temel gerekçesi ise Avrupa Komisyonu’nun belirlediği standartlara uyum sağlamak. Ancak bu durum, enflasyonun hesaplanma yönteminde değişikliklere yol açacak ve kamuoyunda farklı yorumlara neden olabilecek potansiyele sahip.

Özetle belirtmek gerekirse, 2026 yılından itibaren TÜFE hesaplamalarında kiranın ağırlığı düşecek. Bu durum, TÜFE’nin genel seviyesini etkileyerek enflasyonun daha düşük görünmesine neden olabilir. Ancak bu durum, TÜİK’in enflasyonu manipüle etme çabası olarak algılanmamalı. Değişiklik, tamamen Avrupa Komisyonu’nun tavsiyeleri doğrultusunda yapılan bir düzenleme.

Bu değişikliğin vatandaşlar nezdinde kabul görmesi kolay olmayacak. Özellikle kiracılar, zaten TÜFE’deki ağırlıkların harcamalarındaki gerçek eğilimleri yansıtmadığına inanıyor. Kira ağırlığının düşmesi, vatandaşların cebinden daha çok para çıkmasına rağmen, “Sen kiraya daha az para ayırıyorsun” şeklinde bir algı yaratabilir. Bu durum, TÜİK’e olan güveni daha da sarsabilir.

Yeni Düzenlemenin Temelleri

TÜİK, 30 Ekim’de yaptığı bir açıklamayla, TÜFE ağırlıklarının 2026’dan itibaren ulusal hesaplar hanehalkı tüketim harcamaları esas alınarak belirleneceğini duyurmuştu. Daha önce TÜFE ağırlıkları, hanehalkı bütçe anketi sonuçlarına göre belirleniyordu. Bu değişiklik, enflasyon hesaplamalarında kullanılan verilerin kapsamını genişletmeyi ve daha gerçekçi bir tablo ortaya koymayı amaçlıyor.

TÜİK, bu konuda kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla bir toplantı düzenledi. Toplantıda, hem mevcut TÜFE hem de yeni TÜFE’de yapılacak değişiklikler detaylı bir şekilde anlatıldı. Bu toplantıyla birlikte, kira ağırlığının düşeceği ve bunun da manşet enflasyonu aşağıya çekeceği netleşti. Ancak, bu durumun enflasyonun gerçek seyrini yansıtıp yansıtmayacağı konusunda soru işaretleri devam ediyor.

Şu anda en çok merak edilen konu, 2026 yılındaki ağırlıkların ne olacağı, özellikle de kiranın ağırlığının ne kadar düşeceği. Ancak, yeni ağırlıklar henüz belli değil. Çünkü GSYH’deki son veri 2024 yılına ait. TÜFE ağırlıkları için GSYH’nin 2025 tahmini oluşturulacak ve bu veri Aralık 2025’e kadar tamamlanacak. Bu nedenle, 2026’nın TÜFE ağırlıkları henüz kesinleşmiş değil.

Ancak, yeni ağırlıkların, özellikle de kiranın ağırlığının ne olabileceğine dair bazı göstergeler mevcut. Bu göstergeler, 2024 yılının GSYH nihai tüketim harcamaları verilerinden elde ediliyor. Bu veriler, kiranın ağırlığındaki potansiyel düşüş hakkında fikir veriyor.

Kiranın Payı Düşünce Neler Olacak?

Bu bölümdeki açıklamalar biraz karmaşık olsa da, konuyu mümkün olduğunca sadeleştirmeye çalıştım. Mevcut TÜFE’de izafi kira hesaba katılmıyor ve 2026’da da katılmayacak. İzafi kira, konut sahiplerinin veya bir aile ferdine ait olan konutta kira ödemeden oturanların ve lojmanda ikamet edenlerin oturduğu konutun kira değeri olarak tanımlanıyor.

GSYH’deki hanehalkı nihai tüketim harcamaları kapsamında ise izafi kira da yer alıyor. Bu durum, TÜFE ve GSYH arasındaki temel farklılıklardan birini oluşturuyor. Şimdi, konuyu daha detaylı inceleyelim:

• 2025 yılındaki TÜFE’de konut grubunun ağırlığı %15,22. Bu kapsamda izafi kira yer almıyor. %15,22’nin %6,8’i gerçek kira, kalan %8,42’si ise konutla ilgili diğer harcamaları kapsıyor.
• 2024 yılına ait GSYH hanehalkı nihai tüketim harcamalarında konut grubunun ağırlığı %15,85. Bu kapsamda izafi kira da yer alıyor. %15,85’in yaklaşık %8,5’i konutla ilgili diğer harcamalar ise, geriye yaklaşık %7,5 kalıyor. Bu %7,5’lik dilim hem gerçek kirayı hem de izafi kirayı kapsıyor. İzafi kira bu hesaptan çıkarıldığında, gerçek kira payı ne kadar olacak? Mevcut durumda gerçek kira payının %6,8 olduğunu unutmamak gerekiyor.

Tekrar vurgulamak gerekirse, 2026’da TÜFE ağırlıkları GSYH’ye göre belirlenecek, ancak izafi kira dahil edilmeyecek. Bu yaklaşım doğru, çünkü izafi kirada gerçek bir kira ödemesi söz konusu değil. Bu nedenle, GSYH’deki konut grubu harcamalarından izafi kira çıkarılacak.

Peki, %15,85’lik konut grubu harcamasının ne kadarı izafi kira? Bu konuda net bir açıklama yapılmıyor. Ancak, TÜİK verilerine göre kiracı oranının %28, ev sahibi oranının ise (kendi evinde oturanlar + kira ödemeden bir yakınının evinde oturanlar toplamı) %72 olduğunu belirtmek gerekiyor. Bu oranlar, izafi kiranın toplam kira içindeki payı hakkında bir fikir verebilir.

Hanehalkı bütçe anketine göre de “parasal olmayan kira” yani izafi kira oranı %62,3. Aynı ankete göre konuta ayrılan pay %26, ancak bu anket esas alınarak oluşturulan TÜFE harcamalarında konut grubunun ağırlığı %15,22. Aradaki farkın büyük ölçüde izafi kiradan kaynaklandığı düşünülüyor. Yani, bütçe anketine göre konutla ilgili 26 liralık harcamanın yaklaşık 11 lirası, bir başka deyişle %42’si izafi kira.

%6,8’lik Kira Ağırlığı Ne Olacak?

TÜFE’de kiranın ağırlığı bu yıl %6,8. Ağırlıklar normalde her yıl yeniden belirlenirken, bir önceki yılın değişim oranı da dikkate alınıyor. Basit bir örnekle açıklamak gerekirse, genel artış %30 ise ve bir kalemdeki artış %60 olmuşsa, o kalemin ağırlığı izleyen yıl daha yüksek olacaktır.

Kasım sonu itibarıyla TÜFE’de genel artış %31, gerçek kiradaki artış ise %63’ün üzerinde. Bu nedenle, normal şartlarda kiranın ağırlığı 2026’da %6,8’in üzerine çıkması beklenirdi.

Ancak, kiranın ağırlığı 2026’da artmak bir yana düşecek. Peki, ne kadar düşecek? Kiranadaki ağırlık yarı yarıya bir düşüşle %3,5-4,0 arasına iner mi? Üstelik 2025’teki kira artışının %60’ın altına inmeyeceği kesinken. (Aralık ayındaki oran sıfır gelse bile 2025’in kira artışı %60 olacak.)

Bu sorunun net bir cevabı yok. İzafi kira oranı toplam kira içinde yaklaşık üçte iki yer tuttuğuna göre, buna paralel bir gerileme bile yaşanabilir. Ancak, normal şartlarda bu yılki %6,8’lik ağırlık zaten artacağı için, üçte ikiye yakın, hadi diyelim yarı yarıya bir gerileme olsa bile bu durumda %4’ün altına pek inilmesi beklenmiyor.

Oran Değilse de Sonuç Belli

Oran konusu tartışmalı olsa da sonuç kesin: Yeni ağırlıklandırma yapısı 2026’da TÜFE’de gerçek kiranın ağırlığını aşağı çekecek. Bu durum, manşet enflasyonun daha düşük görünmesi gibi bir sonuç doğuracak.

Bu arada kira ağırlığının hangi düzeyde oluşacağını TÜİK biliyor mu, pek emin değilim. Ancak, iyi kötü hesaplanmış ve biliniyorsa bile bunun paylaşılmak istenmediğine dair bir izlenim edindim. Bu durumu da belirtmek isterim.