Türkiye, Yapay Zeka Gücünü 5’e Katlıyor: TRUBA Süper Bilgisayar Devreye Giriyor
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin yapay zeka (YZ) alanındaki yeteneklerini ve araştırma kapasitesini önemli ölçüde artıracak çığır açıcı bir gelişmeyi müjdeledi. Yüksek başarımlı hesaplama ve geniş veri depolama imkanları sunan Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı (TRUBA) bünyesinde yakında devreye alınacak yeni süper bilgisayar sayesinde, ülkenin yapay zeka çalışmalarındaki kapasitesi tam 5 katına çıkarılacak. Bu stratejik adım, Türkiye’nin küresel yapay zeka arenasındaki konumunu güçlendirecek ve ulusal teknoloji hamlesine ivme kazandıracak.
Kocaeli’nin Gebze ilçesindeki TÜBİTAK Marmara Teknokent’te gerçekleştirilen Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı İmza Töreni’ne katılan Bakan Kacır, bu önemli buluşmada yapay zeka alanında milli ürün ve çözümler geliştirmek üzere bir araya gelen tüm paydaşlara teşekkürlerini iletti. Bakanlık olarak, aktif işbirliği modelini temel alarak destekledikleri Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı’nın, ülkenin Ar-Ge ve inovasyon ekosistemi için kritik kazanımlar sağlayacağına inandığını vurgulayan Kacır, törende imzalanan 17 konsorsiyumun Türkiye’nin geleceği adına büyük başarılara imza atmasını temenni etti. Bu konsorsiyumlar, farklı sektörlerden kurum ve kuruluşları bir araya getirerek sinerji yaratmayı ve ortak akılla yenilikçi projeler üretmeyi hedefliyor.
Günümüzün Dördüncü Sanayi Devrimi çağında, inovasyon ve yenilikçi yaklaşımların ülkeler ile firmaları küresel rekabette öne taşıdığını belirten Bakan Kacır, özellikle yapay zeka, veri işleme ve veri analizi kabiliyetlerinin bu dönüşümün merkezinde yer aldığını kaydetti. Akıllı üretim sistemlerinden akıllı tarım uygulamalarına, iklim değişikliği ile mücadeleden eğitim ve finans teknolojilerine kadar geniş bir yelpazede yapay zekanın, bugünün ve yarının karmaşık problemlerine çözüm üreten, inovasyonu, verimliliği ve rekabeti tetikleyen temel bir itici güç haline geldiğine dikkat çekti. Yapay zeka teknolojileri, endüstrileri kökten dönüştürerek yeni iş modelleri ve değer zincirleri oluşturuyor.
Ancak Bakan Kacır, yapay zekanın sunduğu sınırsız fırsatların yanı sıra beraberinde getirdiği farklı sınamaları da ele aldı. Bu önemli konuda küresel bir uzlaşının eksikliğine vurgu yaparak şunları kaydetti:
“Yapay zeka gelişim çalışmaları, toplumlar nezdinde doğrudan sorumlu devlet ve akademik yapılar yerine, dünyada daha çok kar odaklı şirketler tarafından yürütülmekte. Bazı ülkelerin, yeni bir üstünlük hatta hegemonya yarışı olarak değerlendirdiği bu sektörde, geliştiricileri ve uygulayıcıları etik, şeffaflık ve güvenlik gibi konularda sınırlandırıcı bir küresel mutabakat henüz sağlanamamış durumda. Bu nedenle yapay zekanın yarattığı değişimi yönetmek, insanlık yararına neticeler elde etmek ve yapay zekadan değer üretmek, kritik teknolojilerde tam bağımsızlık hedefindeki Türkiye için bir tercihten öte zorunluluktur.”
Bu sözler, Türkiye’nin yapay zeka geliştirme sürecinde etik, şeffaflık ve güvenliğe verdiği önemi ve bu alandaki bağımsızlık hedefini net bir şekilde ortaya koydu. Yapay zekanın sorumlu bir şekilde geliştirilmesi ve kullanılması, ulusal güvenlik ve toplumsal refah açısından hayati bir öneme sahip.
Yapay Zeka Ekosistemine Son 21 Yılda 6,7 Milyar Lira Destek
Bakan Kacır, Türkiye’nin yapay zeka vizyonunu “Müreffeh bir Türkiye için çevik ve sürdürülebilir yapay zeka ekosistemiyle küresel ölçekte değer üretmek” sloganıyla özetleyen Ulusal Yapay Zeka Stratejisi’ni kamuoyuyla paylaştıklarını aktardı. Bu stratejinin temelinde, yenilikçi teknoloji alanlarında ihtiyaç duyulan ve özel uzmanlıklara sahip araştırma altyapısının oluşturulması yer alıyor. Bu kapsamda, yapay zeka ekosistemini harekete geçirmek ve akademik araştırmalar ile sanayinin ihtiyaçları arasında köprü kurmak amacıyla TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zeka Enstitüsü kuruldu. Enstitü, araştırma departmanları, yetkinlik merkezleri ve birlikte geliştirme laboratuvarları aracılığıyla bu kritik görevi üstleniyor.
Geçtiğimiz 21 yıl boyunca yapay zeka alanında kaydedilen ilerlemelere değinen Bakan Kacır, TÜBİTAK’ın burs ve destek programları kapsamında büyük bir finansal destek sağladığını belirtti. Bu dönemde 3 bin 700’den fazla proje ve 1300’den fazla kişiye toplamda 6 milyar 700 milyon lirayı aşan bir destek verildi. Bu destekler sayesinde Türkiye’nin teknoloji parklarında 2 bin 300’den fazla teknoloji girişimi yapay zeka alanında faaliyet gösterirken, 203 Ar-Ge merkezinde de yapay zeka projeleri yürütülüyor. Bakan Kacır, yenilikçi teknolojilerde söz sahibi olmanın anahtarının nitelikli insan kaynağı olduğunu vurgulayarak, Türkiye’nin genç ve dinamik nüfusunun bu alandaki en büyük gücü olduğuna dikkat çekti. Küresel teknoloji devlerinin kurucularına ve ekiplerine bakıldığında gençlerin öncü rol oynadığını gözlemlediklerini aktaran Bakan, şunları ekledi:
“Ülke olarak kendi gençliğimize erken yaşta doğru yetkinlikleri kazandırabilirsek Milli Teknoloji Hamlesi yolculuğumuzda hedeflerimize daha hızlı bir şekilde ulaşacağız. Bu anlayışla ülkemizi Türkiye Yüzyılı’na taşıyacak her adımın odağına, insan kaynağımızı alıyoruz.”
Bu vizyon doğrultusunda, gençlerin yapay zeka yetkinliklerini artırmak için çeşitli programlar hayata geçiriliyor. Deneyap Teknoloji Atölyeleri ve bilim merkezlerinde gençlere yönelik yapay zeka eğitimleri verilirken, dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali olan TEKNOFEST’te de yapay zeka temelli yarışmalar düzenlenerek gençlerin geleceğin teknolojileri üzerinde çalışmalarına destek sağlanıyor. Bu platformlar, gençlerin teorik bilgilerini pratik projelere dönüştürmelerine olanak tanıyor.
Eğitim alanındaki diğer önemli atılımlar arasında, kalkınma ajansları desteğiyle İstanbul ve Kocaeli’de açılan yeni nesil yazılım eğitimi veren 42 Yazılım okulları bulunuyor. Bu okullarda öğrencilere uluslararası standartlarda ücretsiz yazılım eğitimi sunularak, Türkiye’nin yazılımcı ihtiyacını karşılayacak nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi hedefleniyor. Bu girişimler, gençlerin küresel ölçekte rekabet edebilecek donanıma sahip olmalarını sağlıyor.
Açık Kaynak Yazılımlar ve Süper Bilgisayar ile Güçlenen Altyapı
Bakan Kacır, Türkiye Açık Kaynak Platformu aracılığıyla hem açık kaynak yazılım ürünleri geliştirildiğini hem de nitelikli yazılımcı sayısını artıran projelerin hayata geçirildiğini sözlerine ekledi. Açık kaynak yazılımlar, teknolojik bağımsızlık ve yenilikçilik açısından büyük önem taşıyor. Ayrıca, üniversite öğrencilerini sektörle buluşturan “Sektör Kampüste” programı da büyük ilgi görüyor. Bu program kapsamında 10 binden fazla üniversite öğrencisi, blok zincir teknolojisi ve uygulamaları, yapay zekayla öneri sistemleri, endüstride dijital dönüşüm ve ileri imalat uygulamaları gibi güncel ve stratejik alanlarda sektör profesyonellerinden eğitim alma fırsatı buluyor.
Yapay zeka dünyasında veri işleme altyapılarının kritik yerinin farkında olduklarını belirten Bakan Kacır, bu alandaki en heyecan verici gelişmeyi bir kez daha vurguladı. Yüksek başarımlı hesaplama ve geniş veri depolama imkanları sunan ulusal merkezimiz Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı TRUBA’da yeni süper bilgisayarın yakında devreye alınacağını duyurdu. Bu süper bilgisayarın teknik özellikleri ise oldukça etkileyici:
“Yeni süper bilgisayarımız; 56 bin 448 işlemci çekirdeği, 126 terabayt bellek kapasitesi ve 500’den fazla sunucusuyla sadece Türkiye’nin değil, dünyanın en hızlı ve güçlü bilgisayarlarından biri olacak. Yapay zeka alanında yapılacak çalışmalardaki kapasitemizi böylelikle 5 misline çıkacağız.”
Bu devasa hesaplama gücü, bilimsel araştırmalardan endüstriyel Ar-Ge projelerine, büyük veri analizinden karmaşık yapay zeka modellerinin eğitilmesine kadar pek çok alanda araştırmacılara ve firmalara eşi benzeri görülmemiş imkanlar sunacak. Yeni süper bilgisayar, yapay zeka uygulamalarında daha hızlı ve doğru sonuçlar elde edilmesini sağlayarak Türkiye’nin küresel ölçekteki bilimsel ve teknolojik rekabet gücünü artıracak.
Son olarak Bakan Kacır, yapay zeka alanında yetkinlikleri artırmanın yanı sıra, yapay zeka teknolojilerinin sorumlu bir şekilde geliştirilmesi ve kullanılması için uluslararası işbirliklerinde de aktif rol üstlendiklerini ifade etti. Türkiye, bu küresel çabaların önemli bir parçası olarak Yapay Zeka Küresel Ortaklığının (GPAI) üyesi konumunda bulunuyor. Bu üyelik, Türkiye’nin yapay zeka etiği, yönetişimi ve uluslararası standartların belirlenmesi süreçlerinde söz sahibi olmasını sağlıyor.
Özetle, Türkiye, TRUBA süper bilgisayarı, geniş destek programları ve nitelikli insan kaynağına yaptığı yatırımlarla yapay zeka alanında kapsamlı bir strateji izliyor. Bu adımlar, ülkenin “Milli Teknoloji Hamlesi” vizyonu doğrultusunda kritik teknolojilerde tam bağımsızlık hedefine ulaşma ve “Türkiye Yüzyılı”nı inşa etme yolunda önemli kilometre taşları olarak öne çıkıyor. Yapay zekanın sağladığı dönüştürücü gücü en üst düzeyde kullanarak hem bilimsel ilerlemelere katkı sağlamak hem de toplumsal refahı artırmak hedefleniyor.