Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bloomberg HT-Habertürk ortak yayınında yaptığı özel röportajda Türkiye ekonomisinin mevcut durumu, uygulanan programın hedefleri ve geleceğe yönelik beklentilere ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Bakan Şimşek, enflasyonla mücadeleden cari açığın daraltılmasına, uluslararası piyasalardan sağlanan güvenden kamu harcamalarında tasarrufa kadar pek çok konuyu detaylandırdı. Bu kapsamlı değerlendirme, hem piyasalar hem de vatandaşlar için yol gösterici nitelikte.

Ekonomi Programının Temel Direkleri ve Hedefleri

Bakan Şimşek, Türkiye’nin ekonomik yol haritasının “kurala dayalı ve uluslararası normlara uygun” bir program çerçevesinde şekillendiğini belirtti. Eylül ayında resmen açıklanan ancak fiili uygulamasına daha erken başlanan bu programın özünde üç temel hedef yer alıyor:

1. Enflasyonu Tek Haneye İndirmek: Şimşek, şu anda fiyat istikrarından uzakta olunduğunu kabul ederken, nihai hedefin enflasyonu kalıcı olarak tek haneli seviyelere düşürmek olduğunu vurguladı. Bu hedef, ekonomide öngörülebilirliği artıracak ve satın alma gücünü koruyacak temel unsurlardan biri olarak görülüyor.
2. Borç Oranını Sürdürülebilir Kılmak: İkinci önemli hedef, borç oranını milli gelire oranla %40 seviyesinin altında kalıcı olarak tutmak. Bu, kamu maliyesinde disiplini sağlamak ve gelecek nesillerin yükünü azaltmak adına kritik bir gösterge.
3. Sürdürülebilir Cari Açık: Üçüncü hedef ise sürdürülebilir bir cari açık seviyesine ulaşmak. Cari açığın, ekonominin dış kaynak bağımlılığını azaltarak daha sağlıklı bir büyüme yapısına kavuşmasını sağlaması amaçlanıyor.

Bu temel hedeflere ulaşmada en büyük “ayak bağı” olarak nitelendirilen Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminden ise piyasaları bozmadan, kademeli bir çıkış stratejisi izlendiği ifade edildi.

Programın İlk Sonuçları ve Güven Ortamının Oluşumu

Mehmet Şimşek’in açıklamalarına göre, ekonomi programı öngörülenin de ötesinde bir başarıyla işlemeye başladı. Bu başarının en somut göstergelerinden biri, piyasa aktörlerinin programa duyduğu güvenin artması oldu. Risk primlerindeki düşüş, Türkiye’nin uluslararası finansmana çok daha uygun koşullarda erişimini mümkün kıldı. Ağustos ayından itibaren daha düşük spreadlerle dış finansmana ulaşma imkanı bulan Türkiye, geçen yılın ilk beş ayındaki portföy çıkışlarının ardından, Haziran-Aralık döneminde 11,3 milyar dolarlık net portföy girişi kaydetti. Bu, uluslararası yatırımcıların Türkiye ekonomisine olan inancının önemli bir göstergesi.

Artan Rezervler ve Finansal İstikrar

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) net rezervlerinde kaydedilen artış da programın güven boyutunun iyi çalıştığının bir başka kanıtı. Bakan Şimşek, Döviz Depolama Mekanizması’ndaki (DDM) azalışın rezerv artışıyla birlikte değerlendirildiğinde, yaklaşık 60 milyar dolarlık bir rezerv artışının gözlemlendiğini belirtti. Bu durum, Türkiye’nin dış şoklara karşı direncini artırırken, finansal istikrara katkıda bulunuyor.

Bankacılık sektöründe de olumlu gelişmeler yaşandı. Bankaların roll-over (yenileme) rasyoları %138 seviyelerine yükselirken, reel sektörde bu oran %123 olarak gerçekleşti. Bu oranlar, bankaların ve şirketlerin dış borçlarını çevirme kapasitelerinin güçlendiğini, dolayısıyla uluslararası piyasalarda güvenilir birer aktör olarak algılandıklarını gösteriyor. Hatta, yakın zamanda bir Türk bankasının çok uzun vadeli sermaye benzeri kaynak bulabilmesi, programa duyulan güvenin somut bir kanıtı olarak öne çıktı.

Büyümenin Kompozisyonu Değişiyor: İhracat Odaklı Büyüme

Ekonomi programının önemli başarılarından biri de büyümenin kompozisyonunda yaşanan değişim. Net ihracatın büyümeye katkısı pozitife dönerken, iç talebin ılımlı seyretmesi hedefleniyor. Bu değişim, enflasyonu kalıcı bir şekilde aşağı çekmek için gerekli koşulların hazırlandığını gösteriyor. İç talebe dayalı, ithalat odaklı büyüme yerine, ihracatın lokomotif olduğu bir büyüme modeli, cari açığın sürdürülebilirliğini sağlamak açısından kritik bir dönüşüm.

Bakan Şimşek, cari açığın Şubat-Mart aylarında 30-35 milyar dolar seviyelerine inmesinin beklendiğini ifade etti. Bu dramatik daralma, uygulanan programın ve büyüme kompozisyonundaki değişimin doğrudan bir sonucu. Daha sürdürülebilir bir cari açık yapısı, Türkiye’nin dış şoklara karşı dayanıklılığını artıracak ve makroekonomik dengeyi güçlendirecektir.

Enflasyonla Mücadelede Yol Haritası: Kısa Vadeli Zorluklar ve Gelecek Beklentileri

Enflasyon, Türkiye ekonomisinin en çetin sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Bakan Şimşek, mevcut enflasyon rakamlarının son 12 ayın bir yansıması olduğunu, ancak önümüzdeki 12 ayda enflasyonun düşeceğini belirtti. Özellikle Mart ayından itibaren enflasyonun “trende oturacağını” vurguladı. Ancak yıllık enflasyonun baz etkisi ve para politikasının gecikmeli çalışma mekanizması nedeniyle bir süre daha yüksek kalmaya devam edeceği konusunda şeffaf bir iletişim sergilendi.

Para politikalarının etkilerinin 12 ila 18 aylık bir dönemde tam olarak hissedildiğini dile getiren Şimşek, geçmiş dönemdeki kur serbest bırakmasının ve gelir politikalarının geçici enflasyonist etkilerine dikkat çekti. Ayrıca, geçen yılki deprem felaketinin inşaat malzemelerinde yarattığı fiyat artışlarının bu yıl yaşanmayacak olmasının da enflasyon üzerindeki baskıyı azaltacağını ifade etti. Kurda reel bir değersizleşme öngörülmediği ve para politikasının Merkez Bankası’nın uhdesinde bağımsız bir şekilde işleyeceği teyit edildi.

Maliye Politikaları: Sürprizsiz Yaklaşım ve Kamu Tasarrufu

Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak maliye politikası tarafında enflasyonu yükseltecek hiçbir adım atmayacaklarını taahhüt eden Şimşek, vatandaşa, piyasalara ve iş dünyasına “sürpriz” yapmayacaklarını belirtti. Orta Vadeli Program’daki (OVP) vizyonun kararlılıkla uygulanacağını ifade etti. Bu kapsamda, KDV, gelir vergisi, kurumlar vergisi gibi genel vergi oranlarında herhangi bir artış öngörülmezken, Motorlu Taşıtlar Vergisi’nde (MTV) de bir düzenleme yapılmayacak.

Piyasalarda dolaşan vergi artışı iddialarının kötü niyetli olduğunu belirten Bakan Şimşek, kayıt dışılıkla mücadele ve bazı vergi istisnalarının gözden geçirilmesi dışında özel bir çalışmalarının olmadığını ifade etti. Kamuda harcamaların rasyonelleştirilmesi konusunda önemli adımlar atıldığını belirten Şimşek, vatandaşın haklı olarak talep ettiği tasarruf beklentisini karşılamaya çalıştıklarını dile getirdi. Bu kapsamda, taşıt alımlarında yerli üretim ve elektrikli araç tercihleri öne çıkarılırken, yeni araç alımlarında eldeki aracın satılması gibi kurallar getirildi. Cumhurbaşkanı’nın yayınladığı tasarruf genelgesiyle kamuda tasarruf tedbirlerinin sıkı bir şekilde uygulanacağı mesajı verildi.

Maliye ayağında dezenflasyon sürecine destek olunacağının altını çizen Şimşek, gelecek seneden itibaren bütçe açığının milli gelire oranını kalıcı olarak %3’ün altına çekme hedefini açıkladı. Bu, mali disiplinin ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından hayati bir hedef.

Aktivist Sanayi Politikası ve Dönüşüm Hedefleri

Türkiye, pasif bir sanayi politikası yerine “aktivist sanayi politikasına” geçiş yapıyor. Bu yeni yaklaşım, kaynakların sanayide dönüşüme, dijitalleşmeye ve yeşil dönüşüme aktarılmasını öngörüyor. Bakan Şimşek, bu dönüşüm alanlarının Türkiye ekonomisinin gelecekteki rekabet gücü ve sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıdığını vurguladı. Bu politikalar, yüksek katma değerli üretime geçişi hızlandıracak ve Türkiye’yi küresel değer zincirlerinde daha üst sıralara taşıyacaktır.

Kur Politikası ve Türk Lirası’nın Geleceği

Mehmet Şimşek, hükümetin bir “kur hedefi olmadığını ve olmayacağını” net bir şekilde ifade etti. Kurun piyasa koşullarında belirlenmesi prensibine vurgu yaparken, Merkez Bankası’nın Döviz Depolama Mekanizması dışında piyasaya herhangi bir müdahalesinin olmadığını belirtti. Bu yaklaşım, serbest piyasa ekonomisi ilkelerine bağlılığı ve öngörülebilirliği güçlendiriyor.

Seçim sonrası Türk Lirası’nda (TL) değer kaybına ilişkin beklentilerin “anlamlı gelmediğini” ifade eden Şimşek, bu tezini güçlü argümanlara dayandırdı:

• Cari Açıkta Daralma: Cari açığın hızla azalmasıyla dövize olan ihtiyacın da azaldığı belirtildi. Cari açığın 30 milyar dolar civarına inmesi, milli gelirin %2,5-3’ü seviyesinde bir orana denk geliyor. Bunun önemli bir kısmının doğrudan yatırımlarla finanse edilmesi durumunda rezerv birikiminin devam edeceği öngörüldü.
• Sermaye Girişleri: Geçen yılın ilk beş ayındaki net portföy çıkışlarının aksine, bu yıl net girişlerin yaşanması, uluslararası yatırımcıların Türkiye’ye olan ilgisini gösteriyor. Küresel dezenflasyon sürecinin gelişen piyasalara ilgiyi artıracağı ve seçim sonrası Türkiye’ye ciddi kaynak girişi olacağı beklentisi yüksek.
• Uluslararası Kurum Destekleri: Uluslararası kuruluşlardan bu yıl 12,7 milyar dolar proje kredisi beklendiği, bunun geçen yılki 8,8 milyar dolardan önemli bir artış olduğu belirtildi. Bu destekler, Türkiye’nin dış finansman kaynaklarını çeşitlendiriyor ve güçlendiriyor.
• Türk Lirası’nın Cazibesi: Politika faizinin %56’lara, mevduat faizlerinin ise %50’ler seviyesine ulaşması, Türk Lirası’nı destekleyen cazip bir politika seti oluşturuyor. Seçim belirsizliğinin ortadan kalktığı bir ortamda TL’nin enflasyondan daha fazla değersizleşmesi için bir neden görülmüyor.

Bakan Şimşek, vatandaşların portföy tercihlerine saygı duyduğunu ancak programın başarılı bir şekilde uygulanması halinde TL’de reel bir değersizleşme yaşanmayacağını öngördü. Başarılı dezenflasyon programlarının dünya genelindeki örneklerinde mahalli para birimlerinin reel olarak değer kazandığına dikkat çekerek, bu yöndeki güvenini pekiştirdi.

Sonuç: İstikrarlı Bir Geleceğe Doğru

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in değerlendirmeleri, Türkiye ekonomisinin enflasyonla mücadele, mali disiplin ve yapısal dönüşüm hedeflerine odaklanmış kapsamlı bir yol haritasını ortaya koyuyor. Uygulanan programın ilk aylardaki olumlu sonuçları, uluslararası piyasalardan gelen güven sinyalleri ve Türk Lirası’nın geleceğine dair olumlu beklentiler, ekonomide yeni bir istikrar döneminin kapılarını aralıyor. Şeffaf iletişim, kurala dayalı politikalar ve kararlı uygulamalar, Türkiye ekonomisini sürdürülebilir büyüme patikasına taşıyarak refah seviyesini artırma potansiyeli taşıyor. Kamu tasarruflarından aktivist sanayi politikalarına kadar uzanan geniş yelpazede atılan adımlar, Türkiye’nin ekonomik geleceğine dair umutları pekiştiriyor.

Kaynak: BloombergHT