BIST Şirketlerinin 2023 Finansal Performansı: Kapsamlı Bilanço Analizi ve Yıllık Değişimler
Türk ekonomisinin dinamikleri, şirketlerin finansal performanslarında her yıl olduğu gibi 2023’te de önemli değişimlere yol açtı. Şirketlerin kamuya açıkladıkları bilançolar, yatırımcılar ve piyasa analistleri için kritik veriler sunar. Bu analiz, 2023 yılı sonu itibarıyla çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren Borsa İstanbul (BIST) şirketlerinin önceki yıla göre bilançolarındaki değişimleri detaylı bir şekilde inceleyerek, dikkat çekici yükselişleri ve düşüşleri ortaya koymaktadır. Özellikle enflasyonist ortam, faiz politikaları ve küresel ekonomik gelişmeler gibi faktörler, şirketlerin gelir ve gider tablolarını doğrudan etkilemiştir. Bu bağlamda, şirketlerin finansal sağlıklarının bir göstergesi olan bilanço büyüklüklerindeki değişimler, mevcut ekonomik tabloyu anlamamız için önemli ipuçları vermektedir.
Bu rapor, sunulan finansal veri tablosunu temel alarak, şirketlerin 31 Aralık 2023 ve 31 Aralık 2022 tarihlerindeki bilanço değerlerini karşılaştırmakta ve yüzdesel değişimlerini gözler önüne sermektedir. Tabloda yer alan “K” ibaresi konsolide bilançoyu, boş bırakılan alanlar ise bireysel bilançoları temsil etmektedir. Konsolide bilançolar, ana şirketin yanı sıra bağlı ortaklıklarının ve iştiraklerinin finansal verilerini de bir bütün olarak gösterirken, bireysel bilançolar sadece ilgili şirketin kendi finansal durumunu yansıtır. Bu ayrım, özellikle holding yapıları veya çoklu iştirakleri olan şirketlerin gerçek finansal gücünü anlamak açısından büyük önem taşır.
2023 Yılında Finansal Performansta Öne Çıkan Şirketler ve Sektörler
2023 yılı, bazı şirketler için rekor büyümelere sahne olurken, bazıları için ise zorlu bir yıl oldu. Verilere göre, Konya Çimento, Petkim, Şeker Yatırım ve Türkiye Sigorta gibi şirketler, bilançolarında dikkat çekici artışlar kaydederek piyasalarda adından sıkça söz ettirdi. Bu büyük artışlar, genellikle operasyonel başarıların, güçlü pazar talebinin veya stratejik yatırımların bir yansımasıdır. Örneğin, inşaat ve altyapı projelerindeki canlanma çimento sektörünü desteklerken, enerji sektöründeki dalgalanmalar Petkim gibi oyunculara fırsatlar sunmuş olabilir. Sigorta sektöründeki büyüme ise hem genel ekonomik büyüme hem de artan risk farkındalığı ile açıklanabilir. Faktoring ve finansal kiralama şirketleri de yüksek enflasyon ve kredi talebi ortamında önemli büyüme oranları yakalamıştır.
Yüksek Büyüme Oranlarıyla Dikkat Çekenler
- Konya Çimento: Yüzde 2417,2’lik şaşırtıcı bir artışla bilançosunu adeta katlayan Konya Çimento, sektördeki güçlü konumunu ve başarılı yönetim stratejilerini kanıtlamış oldu. Bu tür bir büyüme, şirketin büyük ölçekli projelere katılımı veya pazar payını önemli ölçüde artırmasıyla mümkün olabilir.
- Petkim: Yüzde 677,1’lik artışla enerji ve petrokimya sektöründeki önemli oyunculardan Petkim, uluslararası hammadde fiyatlarındaki değişimlerden veya kapasite artırım yatırımlarından olumlu etkilenmiş görünüyor.
- Şeker Yatırım ve Türkiye Sigorta: Finans sektöründe Şeker Yatırım yüzde 571,7, Türkiye Sigorta ise yüzde 553,8 (konsolide bazda 542,8%) oranlarında kayda değer büyümeler sergiledi. Bu, finansal hizmetler ve sigortacılık sektöründeki canlanmanın ve güvenin bir göstergesi olarak yorumlanabilir.
- Katılımevim: Yüzde 549,4’lük artışla tasarruf finansman sektöründeki Katılımevim, konut ve taşıt edindirme modellemelerindeki başarısını ve yaygınlaşmasını sürdürdüğünü gösterdi.
- Netaş: Teknoloji sektöründe Netaş, yüzde 426,1’lik yükselişle dijitalleşme ve yazılım çözümlerine olan talebin arttığını kanıtladı.
- Ray Sigorta ve Ulusal Faktoring: Yüzde 401,9 ve yüzde 401,4’lük artışlarla Ray Sigorta ve Ulusal Faktoring, finansal hizmetler ve sigortacılık alanındaki dinamik büyümelerini teyit etti.
- Ulaştırma ve Havacılık Sektörü: TAV Havalimanları Holding (yüzde 296,5), Türk Hava Yolları (THY) (yüzde 243,6) ve Pegasus (yüzde 194,5) gibi devler, pandemi sonrası toparlanmanın ve artan seyahat talebinin etkisiyle bilançolarında muazzam bir büyüme kaydetti. Bu durum, turizm ve havayolu sektörlerinin 2023 yılında gösterdiği güçlü performansı açıkça ortaya koymaktadır.
- Gıda ve Perakende: Ülker Bisküvi yüzde 243,1’lik bir artışla gıda sektöründeki gücünü korurken, perakende sektöründe Migros’un hafif düşüşüne rağmen, genel tüketimdeki artış bazı oyuncular için pozitif etki yarattı.
Düşüş Yaşayan Şirketler ve Olası Nedenleri
Ancak 2023, tüm şirketler için aynı başarı hikayesini yazmadı. Bazı önemli şirketler, ekonomik koşullar, sektörel zorluklar veya operasyonel nedenlerle bilançolarında ciddi düşüşler yaşadı. Özellikle yüksek faiz oranları, artan maliyetler ve azalan tüketici talebi, bazı sektörleri derinden etkilemiş olabilir.
Ciddi Daralma Gösteren Şirketler
- Ufuk Yatırım: Yüzde -1325,6 gibi rekor bir düşüşle Ufuk Yatırım, geçmişten gelen zararların derinleştiğini veya büyük değerleme kayıpları yaşadığını işaret ediyor. Bu durum, yatırım ortaklıkları için piyasa koşullarının ne denli kritik olabileceğini gösteriyor.
- OYAK Yatırım Ortaklığı: Yüzde -547,0’lik bir gerileme ile OYAK Yatırım Ortaklığı da benzer şekilde zorlu bir yıl geçirmiş. Piyasa dalgalanmaları ve yatırım portföyündeki değer kayıpları bu düşüşün ana nedenleri arasında olabilir.
- Kartal Yenilenebilir Enerji ve Naturelgaz: Enerji sektöründen Kartal Yenilenebilir Enerji yüzde -96,0 ve Naturelgaz yüzde -91,3 oranında düşüş kaydetti. Bu düşüşler, enerji fiyatlarındaki değişimler, regülasyonlar veya operasyonel sorunlarla ilişkili olabilir. Yenilenebilir enerji projelerinin maliyetleri veya doğal gaz talebindeki dalgalanmalar bu sonuçları etkilemiş olabilir.
- Kordsa: Yüzde -85,8 ile Kordsa, global piyasalardaki yavaşlama veya hammadde tedarik zincirindeki aksaklıklardan olumsuz etkilenmiş görünüyor.
- Sabancı Holding ve Sasa: Türk sanayisinin devlerinden Sabancı Holding yüzde -60,9, Sasa ise yüzde -20,0’lik düşüşlerle yılı tamamladı. Sabancı Holding’in bilançosundaki bu büyük düşüş, bağlı ortaklıklarındaki değerleme farklılıkları veya stratejik varlık satışlarının etkisi olabilir. Sasa’nın düşüşü ise tekstil ve kimya sektöründeki genel yavaşlamadan kaynaklanabilir.
- Polisan Holding ve Selçuk Ecza Deposu: Polisan Holding yüzde -65,7 ve Selçuk Ecza Deposu yüzde -64,9 oranında düşüşler gösterdi. Bu şirketlerin bilançolarındaki gerilemeler, maliyet artışları, pazar koşullarındaki zorluklar veya rekabet baskısı ile açıklanabilir.
- Logo Yazılım: Teknoloji şirketlerinden Logo Yazılım’ın bilançosu yüzde -56,0 düşüş göstererek, yazılım sektöründeki hızlı değişimlere ve rekabetçi yapıya rağmen bazı zorluklar yaşandığını ortaya koydu.
Büyük ve Köklü Şirketlerin Durumu
Türkiye ekonomisinin lokomotifi olan Koç Holding, Migros, THY, Tüpraş gibi büyük şirketlerin performansı, genel piyasa eğilimleri hakkında önemli göstergeler sunar. Koç Holding, yüzde -0,6 gibi minimal bir düşüşle istikrarlı bir duruş sergilerken, Migros ve MLP Sağlık da sırasıyla yüzde -3,4 ve yüzde -4,5’lik düşüşlerle, perakende ve sağlık sektöründeki zorluklara rağmen göreceli olarak dirençli kalabildi. THY ve Pegasus’un havacılık sektöründeki olağanüstü büyümesi, turizm ve uluslararası taşımacılığın pandemi sonrası güçlü geri dönüşünü vurgulamaktadır. Bankacılık sektörü ise genel olarak güçlü bir performans sergilemiş, QNB Finansbank ve Yapı Kredi Bankası gibi oyuncular bilançolarında önemli artışlar kaydetmiştir.
Bankacılık ve Finans Sektörü
QNB Finansbank (yüzde 92,6), TSKB (yüzde 73,6 – konsolide bazda 75,0), T. Kalkınma ve Yatırım Bankası (yüzde 139,1 – konsolide bazda 137,7) ve Vakıf Finansal Kiralama (yüzde 178,3) gibi finans kuruluşları, 2023 yılında bilançolarında kayda değer bir büyüme gösterdi. Bu durum, genel ekonomik aktivite, artan kredi hacimleri ve yüksek enflasyonist ortamda finansal varlıkların değerlenmesi gibi faktörlerle ilişkilendirilebilir. Bankacılık sektörü, Türkiye ekonomisinin bel kemiği olmaya devam ederken, 2023 yılında da bu rolünü güçlü performansıyla pekiştirdi.
Sanayi ve Üretim Sektörü
TOFAŞ (yüzde 60,9) ve Türk Traktör (yüzde 116,8) gibi otomotiv ve ağır sanayi şirketleri, üretim ve ihracat odaklı stratejileri sayesinde güçlü büyüme kaydetti. Ancak Tüpraş (yüzde -12,6) ve Şişe Cam (yüzde -24,7) gibi devler, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, hammadde maliyetleri ve küresel talep değişikliklerinden etkilendi. Kocaer Çelik ise yüzde 23,0’lık bir artışla çelik sektöründeki canlılığın bir yansıması oldu.
Ekonomik Bağlam ve Gelecek Beklentileri
2023 yılı finansal sonuçları, Türkiye ekonomisinin dinamik ve zaman zaman değişken yapısını bir kez daha gözler önüne serdi. Yüksek enflasyonun devam ettiği, faiz oranlarının artırıldığı ve küresel piyasalarda belirsizliklerin yaşandığı bir dönemde, şirketlerin bu denli farklı performanslar sergilemesi, her sektörün kendine özgü zorlukları ve fırsatları olduğunu göstermektedir. Özellikle ihracat odaklı çalışan, maliyetlerini etkin yönetebilen ve güçlü pazar pozisyonuna sahip şirketler, bu zorlu yılda dahi büyümeyi başarabilmiştir. Öte yandan, iç piyasaya bağımlı, yüksek döviz kuru riski taşıyan veya sektöründe ciddi rekabet baskısı hisseden şirketler, bilançolarında daralmalar yaşamıştır.
2024 ve sonrası için şirketlerin, makroekonomik istikrarın sağlanması, enflasyonla mücadele ve sürdürülebilirlik odaklı stratejilere daha fazla ağırlık vermesi beklenmektedir. Teknolojik dönüşüm, dijitalleşme ve yeşil enerji yatırımları, önümüzdeki dönemde büyüme potansiyeli taşıyan alanlar olarak öne çıkmaktadır. Yatırımcılar için ise bu detaylı bilanço analizleri, şirketlerin uzun vadeli potansiyellerini değerlendirirken önemli bir kılavuz görevi görecektir. Her ne kadar bu rapor geçmiş performanslara odaklansa da, geleceğe yönelik stratejik kararların alınmasında kritik bir referans noktasıdır.
Aşağıda, incelenen şirketlerin 2023 ve 2022 yıl sonu bilanço değerleri ile yıllık değişim oranlarını gösteren detaylı tablo sunulmuştur.
| Cari Dönem | Önceki Yıl | Bilanço | Değişim | |
|---|---|---|---|---|
| Şirket Adı | 31.12.2023 (TL) | 31.12.2022 (TL) | Tipi | % |
| Katılımevim | 750.182.993 | 115.525.669 | 549,4% | |
| Karsu Tekstil | 139.180.111 | 165.565.471 | -15,9% | |
| Kartal Yenilenebilir Enerji | 4.633.837 | 116.169.473 | K | -96,0% |
| Klimasan | 125.132.205 | 136.281.376 | K | -8,2% |
| Kocaer Çelik | 1.186.704.182 | 964.430.062 | K | 23,0% |
| Koç Holding | 72.230.000.000 | 72.662.000.000 | K | -0,6% |
| Konya Çimento | 683.515.608 | 27.153.318 | K | 2417,2% |
| Kordsa | 183.323.316 | 1.289.197.611 | K | -85,8% |
| Koza Polyester | 342.100.642 | 445.138.173 | -23,1% | |
| Körfez GYO | 135.545.125 | 95.946.750 | 41,3% | |
| Kuştur Kuşadası Turizm | 159.789.927 | 58.259.851 | 174,3% | |
| Kuzey Boru | 219.222.887 | 202.002.816 | 8,5% | |
| Kuzugrup GYO | 119.240.517 | 159.405.439 | -25,2% | |
| Kuzugrup GYO | 108.567.981 | 170.508.431 | K | -36,3% |
| Lider Faktoring | 566.362.000 | 206.876.000 | K | 173,8% |
| Logo Yazılım | 140.156.000 | 318.613.000 | K | -56,0% |
| Lokman Hekim Engürüsağ | 322.171.908 | 316.940.389 | K | 1,7% |
| Mackolik | 152.339.705 | 113.414.197 | K | 34,3% |
| Margün Enerji | 310.842.172 | -1.243.431.429 | K | 125,0% |
| Marmaris Altınyunus | -32.891.137 | -98.962.534 | 66,8% | |
| Meditera Tıbbi Malzeme | 25.866.171 | 114.337.104 | K | -77,4% |
| Mega Metal | 300.121.994 | 81.690.973 | 267,4% | |
| Metemtur | 17.205.073 | 22.594.019 | K | -23,9% |
| Mia Teknoloji | 503.987.968 | 424.545.649 | K | 18,7% |
| Migros | 8.828.696.000 | 9.139.805.000 | K | -3,4% |
| MLP Sağlık | 4.529.594.000 | 4.741.597.000 | K | -4,5% |
| Nasmed Özel Sağlık | 91.777.174 | -146.420.886 | 162,7% | |
| Naturelgaz | 96.503.519 | 1.107.812.870 | -91,3% | |
| Netaş | 99.670.615 | -30.567.570 | K | 426,1% |
| Nuh Çimento | 2.014.249.580 | 2.148.956.052 | -6,3% | |
| Nurol GYO | 760.414.786 | 534.502.648 | 42,3% | |
| Oba Makarnacılık | 1.278.906.301 | -2.102.394.147 | K | 160,8% |
| Otokar | 1.967.962.000 | 2.018.080.000 | K | -2,5% |
| OYAK Çimento | 8.127.896.250 | 8.822.949.317 | -7,9% | |
| Oyak Yatırım Menkul Değerler | 2.008.466.628 | 1.051.112.190 | 91,1% | |
| OYAK Yatırım Ortaklığı | -16.523.483 | 3.696.559 | -547,0% | |
| Özderici GYO | -6.538.234 | 1.000.400.589 | -100,7% | |
| Panelsan | 232.388.217 | 80.848.414 | 187,4% | |
| Pardus Girişim Sermayesi | 53.567.665 | -43.113.591 | 224,2% | |
| Parsan Makina | 365.127.808 | 728.446.294 | K | -49,9% |
| Pegasus | 20.907.501.797 | 7.100.145.148 | K | 194,5% |
| Penta Teknoloji | 195.742.392 | 103.680.477 | K | 88,8% |
| Petkim | 7.389.998.000 | -1.280.543.000 | K | 677,1% |
| Plastikkart | -816.881 | -40.998.622 | 98,0% | |
| Polisan Holding | 747.749.759 | 2.181.587.350 | K | -65,7% |
| Rainbow Polikarbonat Sanayi | -22.272.789 | 33.600.690 | K | -166,3% |
| Reysaş GYO | 17.245.409.088 | 8.486.682.968 | 103,2% | |
| Reysaş GYO | 17.407.547.663 | 8.326.196.052 | K | 109,1% |
| Reysaş Taşımacılık | 740.824.604 | 249.164.129 | K | 197,3% |
| Rodrigo Tekstil | 6.186.039 | -44.320.845 | K | 114,0% |
| QNB Finans Finansal Kiralama | 824.382.000 | 401.554.000 | 105,3% | |
| QNB Finansbank | 33.172.442.000 | 17.223.766.000 | 92,6% | |
| QNB Finansbank | 33.172.965.000 | 17.223.799.000 | K | 92,6% |
| Ray Sigorta | 901.936.203 | 179.719.075 | 401,9% | |
| Sabancı Holding | 15.427.320.000 | 39.421.491.000 | K | -60,9% |
| Sasa | 18.192.162.000 | 22.753.905.000 | K | -20,0% |
| Selçuk Ecza Deposu | 223.213.478 | 635.697.825 | K | -64,9% |
| Sodaş Sodyum Sanayii | 42.932.205 | 25.247.104 | 70,0% | |
| Şeker Finansal Kiralama | 191.429.000 | 102.350.000 | K | 87,0% |
| Şeker GYO | 567.195.680 | 1.281.024.665 | -55,7% | |
| Şeker GYO | 583.832.987 | 1.290.305.367 | K | -54,8% |
| Şeker Yatırım | 62.491.673 | -13.248.316 | 571,7% | |
| Şekerbank | 2.445.692.000 | 1.502.150.000 | 62,8% | |
| Şekerbank | 2.970.587.000 | 1.845.562.000 | K | 61,0% |
| Şişe Cam | 17.121.367.000 | 22.738.790.000 | K | -24,7% |
| Tab Gıda | 2.457.788.629 | 1.853.475.399 | K | 32,6% |
| Tarkim Bitki Koruma | -239.346.100 | 420.540.820 | -156,9% | |
| Tat Gıda | -86.244.297 | -149.356.740 | 42,3% | |
| TAV Havalimanları Holding | 7.530.074.000 | 1.899.087.000 | K | 296,5% |
| Teknosa | 747.502.000 | 522.865.000 | K | 43,0% |
| Tetamat Gıda | 46.406.308 | -25.154.696 | K | 284,5% |
| THY | 162.998.000.000 | 47.432.000.000 | K | 243,6% |
| TOFAŞ | 15.083.439.000 | 9.374.039.000 | K | 60,9% |
| TSKB | 7.041.477.000 | 4.055.034.000 | 73,6% | |
| TSKB | 6.965.044.000 | 3.980.412.000 | K | 75,0% |
| TSKB GYO | 358.341.845 | 982.692.004 | -63,5% | |
| T.Kalkınma ve Yatırım Bankası | 4.043.375.000 | 1.691.368.000 | 139,1% | |
| T.Kalkınma ve Yatırım Bankası | 4.042.668.000 | 1.700.398.000 | K | 137,7% |
| Tureks Turunç Madencilik | 129.040.142 | 53.591.033 | K | 140,8% |
| Turk İlaç | 105.716.127 | -81.653.864 | 229,5% | |
| Turkcell | 12.553.996.000 | 6.880.436.000 | K | 82,5% |
| Tüpraş | 53.577.336.000 | 61.313.713.000 | K | -12,6% |
| Türk Prysmian Kablo | -86.861.035 | -178.553.357 | 51,4% | |
| Türk Traktör | 9.341.958.870 | 4.309.826.295 | 116,8% | |
| Türkiye Sigorta | 6.155.335.809 | 941.403.358 | 553,8% | |
| Türkiye Sigorta | 6.186.049.487 | 962.400.801 | K | 542,8% |
| Ufuk Yatırım | -417.624.657 | -29.295.375 | -1325,6% | |
| Ulusal Faktoring | 503.196.000 | 100.364.000 | 401,4% | |
| Uşak Seramik | 169.852.113 | 184.727.832 | -8,1% | |
| Ülker Bisküvi | 3.378.878.000 | 984.793.000 | K | 243,1% |
| Vakıf Finansal Kiralama | 1.443.089.000 | 518.566.000 | 178,3% | |
| Vakıfbank | 25.045.910.000 | 24.017.232.000 | 4,3% | |
| Vakıfbank | 31.655.931.000 | 26.563.341.000 | K | 19,2% |
| Yapı ve Kredi Bankası | 68.008.836.000 | 52.744.689.000 | 28,9% | |
| Yapı ve Kredi Bankası | 68.008.836.000 | 52.744.689.000 | K | 28,9% |
| Yeni Gimat GYO | 7.511.389.845 | 5.438.607.262 | 38,1% | |
| Yeni Gimat GYO | 7.516.015.508 | 4.995.696.762 | K | 50,4% |
| Yeşil Yapı | 781.643.935 | 473.898.266 | K | 64,9% |
| Yeşil Yatırım Holding | -21.023.993 | -657.016.660 | 96,8% | |
| Zorlu Enerji | 10.921.330.000 | 9.493.495.000 | K | 15,0% |